İsveç’te ilk Türk aile: ARHAN ailesi !

İsveç’e ilk gelen ve ilk yerleşen Türk aile !

İsveç’te doğan ilk Türk çocuk !

İsveç Kralı’nın özel iznine mazhar olan ilk Türk tüccar !

İsveç’te şirket kuran, ticaret yapan, mağaza açan ilk Türk !

İsveç yüksek sosyetesine giren ilk Türk ailesi !

Stockholm Türk büyükelçilerinin hepsini tanıyan ve dostluk kuran tek aile !

İsveç’in en köklü ve en eski halı mağazası !

İsveç Kraliyet Ailesi’nin özel halıcıları !

İsveç’in bilinen en eski ve ilk Türk ailesi 1930 yılında eşi ve 2 çocuğuyla Istanbul’dan İsveç’e gelerek Stockholm’a yerleşen Kayseri kökenli Akif Arhan ailesidir !

İsveç’te hem ticari başarının hem de entegrasyonun sembolüdür Arhan ailesi. 

İsveç’te Türk’ler ve İsveç-Türkiye ilişkileri söz konusu olduğunda mutlaka adından söz edilmesi gereken saygın ve asil bir ailedir Arhan‘lar….

Akif bey oğulları Şeref (Şerafettin), Sabah (Sabahattin) ve Mustafa 1600’lü yıllarda dokunmuş antika bir Uşak halısı üzerinde. Bu antika halı şimdi Kuveyt sarayını süslüyor.

Halısını satmak için deve sırtında taa Mısır’a bile giden Kayserili dedesi ve babasından üçüncü kuşak halıcı olan Akif Arhan babasıyla birlikte İstanbul’da halı tüccarlığı yapıyormuş. Babası, daha da büyümek için yurtdışında yeni pazarlara da açılmak istemiş.

Oğlu Akif’e hedef pazar olarak uzak kuzeyi göstermiş ve akıllıca şöyle demiş:

 – ” Kuzey memleketine gideceksin oğlum, oraların iklimi çok soğuktur, yün halılarımız İsveçlilerin ayaklarını soğuk yerin üstünde sıcak tutar !”

23 yaşındaki halıcı Akif İstanbul’dan yüklendiği bir parti halıyla İsveç’e doğru yola çıkmış.  1928 yılında Malmö‘ye gelmiş. Halılarına pazar ararken Malmö’de halıcılık yapan bir Ermeni tüccarla tanışmış.

Rekabet kokusunu alan Ermeni halıcı genç Akif’i İsveç’ten caydırmak için işlerin kesatlığından ve İsveç’lilerin halıya pek para harcamadığından yakınmış.  Bu arada “-Eh madem buraya kadar gelmişsin memlekete elin boş dönme bari, halılarını bana sat !” demiş.

Uyanık Kayserili Akif bu teklifi İsveç’te büyük halı satışı potansiyeli var olarak okuyup, yorumlamış ve teklifi kabul ederek halılarını Ermeni halıcıya toptan devredip İstanbul’a dönmüş. Döner dönmez de İsveç’e taşınma hazırlıklarına hemen başlamış.

1960 lı yıllarda Arhan ailesi bir arada

2 yıl sonra 1930 yılında bu sefer başkent Stockholm’a yanında eşi Muzaffer hanım, oğulları 4 yaşındaki Şerafettin ve 2 yaşındaki Sabahattin ‘le birlikte gelip, kalıcı olarak yerleşmiş.

Sabahattin Arhan ve eşi Sema hanım birbirleriyle sevgiyle bakışarak biricik evlatları Senem i seviyorlar.

Öncelikle alım gücü yüksek ve değerli antika halı düşkünü olan İsveç’in yüksek sosyetesiyle ve Kraliyet ailesiyle tanışmış.

1931 yılında Birger Jarlsgatan 32 de açılan ilk halı mağazası.

Yabancı olduğundan dolayı o zamanlar İsveç’te şirket açması ve ticaret yapması yasakmış ama o bu yasağı İsveç Kralı 6. Gustav Adolf‘tan aldığı kendi şahsına özel ticaret izniyle kolayca aşmış.

 İsveç’te kurulmuş ilk Türk ticaret şirketi olan ve logosu ‘kırmızı bir hilal içinde Ayasofya Camisi‘nden oluşan ve kaliteli el dokuması şark halısı satan “Turkiska Magasinet” i (Türk Ambarı) kurmuş.

Özenle seçilmiş el dokuması “hakiki halı” satışları çok iyi gitmiş ve ilk perakende halı mağazasını açmış.

İsveç’te satışa çıkardığı değerli şark halılarının ilk müşterisi İsveç kralı olmuş !

Akif Arhan zamanın İsveç Kralı 6. Gustav Adolf ‘a halılarını tanıtıyor..
İsveç’in çok ünlü siması Prens Bertil, çok samimi ve sıcak ortamda Arhan halılarını beğeniyor. Arka planda Sabahattin beyin sevgili eşi Sema hanımefendi görünüyor.
Prens Bertil Arhan mağazasında halıya bakıyor

İlk perakende halı mağazasını Stockholm şehir merkezinde, Malmskillnadsgatan 32 adresinde açmış. Seçkin el dokuması şark halılarının ilk müşterileri İsveç kralı 6. Gustav, Prens Bertil ve İsveç’in kalburüstü zenginleri olmuş.

Bir yıl sonra 1933’te ‘İsveç’te doğan ilk Türk ünvanlı‘ en küçük oğlu Necati Mustafa doğmuş.

Çalışkanlığı ve bir ipek halı dokurcasına titizlikle ve sabırla “düğüm attığı” sağlam sosyal ilişkileri sayesinde kısa sürede İsveç pazarında saygın bir yer edinmiş.

Arhan adı; kalitenin, seçkinliğin, bilginin, ve kişisel özel servisin garantisi olarak İsveçlilerin belleğinde yer edinmiş.

“Arhan” denilince İsveçlilerin aklına ilk “kalite” gelirmiş !

İkinci dünya savaşı yıllarında Türkiye’den halı getiremediği için yaşadığı sıkıntıyı “Kayserili esnekliğiyle” satış politikasını değiştirerek, İsveç piyasasından topladığı antika halıları alıp satarak aşmış.

Stockholm’un en seçkin adresindeki Türkiye’nin büyükelçilik rezidansı Villa Hjort

Türkiye’ye bağlılığı ve sadakati bir aile geleneği olan asaletli Arhan ailesinin üç oğlu da vatani askerlik görevlerini Türkiye’de yerine getirmiş.

Arhan ailesi özel ilişkileri sayesinde Stockholm’un en seçkin adreslerinin birinde bulunan ve eski sahibi zengin bir sanayici olan Türkiye’nin şimdiki büyükelçilik sefareti “Villa Hjort” binasının satın alınmasına kişisel itibarı ve ilişkileriyle aracılık etmiş….

Bu fahri yardımlarından dolayı çok uzun yıllar oğulları Sabahattin Stockholm da; Şerafettin Göteborg’ta ve Mustafa Arhan’da Malmö’de Türkiye’nin Fahri konsolosluk görevini büyük bir onur duyarak yapmışlar.

Arhan ailesi Türkiye devletine olan bağlılığını Türk halkından da hiç esirgememiş. 1960’lı yıllarda çalışmak in İsveç’e gelip yerleşen Türk işçileri, bir zamanlar İsveç’te bayram namazlarını Arhan mağazasından bir günlüğüne ödünç aldıkları halılar üzerinde topluca kılarlarmış !

Yaş sırasına göre Şerafettin, Ahmet Sabahattin ve Necati Mustafa Arhan kardeşler..
Arhan ailesi gelinleriyle birlikte

İsveç toplumunda seçkin bir yer edinen ve oğullarının geleceğini düşünen Akif bey, evlendiklerinde eşlerinden dolayı bir anlaşmazlık çıkabilir düşüncesiyle üç oğluna, İsveç’in üç büyük şehrinde, üç ayrı halı mağazası açmış.

Stockholm’daki mağazasını ortanca oğlu Sabahattin’e bırakmış. 1961 de büyük oğlu Şerafettin’e Göteborg’da ve 1962 de de küçük oğlu Mustafa’ya Malmö’de Arhan markalı birer halı mağazası açmış.

Stockholm’daki Arhan mağazasını ortanca oğlan Sabahattin almış.
Göteborg mağazası 1962 de Kyrkogatan 26 adresinde Şerafettin Arhan’ için açılmış.
Malmö mağazası 1962 de Stortorget 13 adresinde Mustafa Arhan’ için açılmış.
Şerafettin “Şeref” Arhan Göteborg taki halı mağazasına Göteborgluları Türk usulü buyur ediyor !

Arhan aile adını korumak için de 1972 yılında şirketinin adını “Arhan orientaliska mattor” (Arhan Şark Halıları) olarak değiştirdi.

Kesintisiz 85 yıllık geçmişiyle İsveç’in en eski halı şirketi olan Arhan Halı’nın Stockholm mağazası 2010 yılında, Malmö mağazası 2012 yılında ve tek kalan Göteborg mağazası da 2019 da kapandı.

Şerafettin Arhan’ın oğlu ve beşinci kuşak Arhan halıcısı Ali Arhan – Göteborg

1961 yılında açılan Arhan Göteborg mağazası 40 yılı bu binada tam 65 yıldır boyunca Göteborglulara halı sattı ve 1 Temmuz 2019 da kepenk kapattı.

İsveç toplumunda saygın bir konum kazanan Arhan ailesi aynı zamanda değerli bir antika halı ve İsveç’te Osmanlı –  Türkiye konulu tablo kolleksiyonunun da sahibidirler.

İsveç’te ilk doğan Türk bebeği ünvanlı Mustafa Arhan bey değerli antika halı kolleksiyonundan bir halısıyla…

Antika halı kolleksiyonunda yeralan ve bir sanat eseri niteliğinde olan, renk cümbüşü uyumlu ve ince ayrıntı desenli çok değerli bir antika halısı…

Kolleksiyonda yer alan 15-16 yaşlarındaki kızların narin parmaklarıyla her metrekaresine 2-3 milyon ipek iplikten düğüm atılan çok değerli bir “Hereke” halısı.
Büyükelçilikte verilen tüm milli bayram resepsiyonlarının 40 yıllık müdavimi Malmö Fahri konsolosumuz Mustafa Arhan ile büyükelçilikte 30 Ağustos Zafer Bayramı resepsiyondayız. 2019 Ağustos’u Stockholm

Ahmet Sabahattin Arhan Stockholm da toprağa verildi.

img_7885

Efendi kişiliği ve centilmenliğiyle tanıyanların hürmetini kazanan Sabahattin bey 87 yaşında vefat etti…

25 Ağustos 1928 yılında Istanbul’da doğan ve şehrin en seçkin caddesi Strandvägen’deki Arhan Halı mağazasını 2010 yılında kapatan ve 28 Ocak 2016 da vefat eden doğuştan halıcı saygıdeğer Ahmet Sabahattin Arhan beyefendiyi 8 Şubat da güneşli bir günde cenaze namazını kıldıktan sonra Stockholm’un tarihi Skogskykogården kabristanındaki aile mezarlığında toprağa verdik.

Sabahattin Arhan ve tek evladı Senem Arhan

Cenaze töreninde biricik sevgili kızı Senem hanımefendi, metanetli kardeşleri Şerafettin ve Mustafa beyler, Büyükelçi, dostları ve sevenleri hazır bulundular.

Ortanca oğlan Sabahattin Arhan beyefendi çok alçakgönüllü bir geleneksel bir cenaze töreniyle Stockholm’da babası Akif bey ve annesi Muzaffer hanımın yanında toprağa verildi. Kardeşleri Şerafettin ve Mustafa beyler Cenaze namazında en ön safta ve ortada durdular.

Aile mezarlığında halen 1981 yılında 76 yaşında vefat eden babası Akif bey ve 1995 yılında 82 yaşında vefat eden annesi Muzaffer hanım yatmaktadırlar…

Ne diyelim ?

Arhan ailesi ve ailenin seçkin temsilcisi Sabahattin bey İsveç’te yaşayan diğer ailelerimize örnek ve rehber olsun.

Efendiliğiyle hepimizin saygısını kazanan Merhum Sabahattin Arhan beyefendiye Allah rahmet eylesin….

İpek halılar üstünde nur ve huzur içinde uyusun !


TANER YILDIZ

İsveç’te ilk Türk aile: ARHAN ailesi !” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın