Yurtdışından Türkiye emeklisi nasıl olunur ?

Türkiye’den emekli olmak için İsveç’ten nasıl başvuru yapılır ?

Yurtdışından Türkiye’de emekli olmanın şartları nelerdir ?

Türkiye’den emeklilik maaşı alabilmek için üçü birden yerine getirilmesi gereken 3 temel şart vardır. Bunlar; borçlanılacak olan yurtdışı sigortalılık süresi, prim gün sayısına göre para ödemesi ve yaş şartıdır.

1. Sigortalı hizmet süresi genel anlamda erkekler için 25 yıl ve kadınlar için 20 yıldır.

Gurbetçi kadınların yurtdışında yaşadıkları sırada illa ki sigortalı bir işte çalışmış olmaları gerekmiyor. Ev kadını olarak yurtdışında ikamet ettikleri süreler sanki çalışmışlar gibi sigortalı olarak sayılıyor.

2. Prim gün sayısı genel anlamda erkekler için 9000 iş günü ve kadınlar için 7200 iş günüdür.

3. Emeklilik yaşı genel anlamda erkekler için 60 ve kadınlar için 58 dir.

Bu genel anlamdaki süreler ve ödenecek primler kişinin hangi sigorta kapsamında olduğu, hizmet süresi ve doğum tarihi gibi özel durumuna ve sık sık yapılan yasal düzenlemelere bağlı olarak kişiden kişiye değişiklik gösterebiliyor.

Türkiye’den emeklilikte farklı uygulamaları olan; 31 aralık 1999 öncesi, 1999- 2008 arası, 2008 – 31 temmuz 2019 arası ve 1 ağustos 2019 sonrasını kapsayan 4 önemli “sigortalık dönemi” vardır.

Her yılbaşında asgari ücretle birlikte günlük prim tutarına da zam yapılır.

Çünkü ödenmesi gereken günlük prim borcu tutarı asgari ücretin yüzde 45’i olarak belirlenir ve her yıl 1 Ocak’ta yeniden hesaplanır.

1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren günlük borçlanma prim tutarı: 38,30 Türk lirasıdır.

Bir gurbetçi Türkiye’de nasıl emekli olabilir ?

Yurtdışında geçirdiği sigortalılık sürelerini borçlanarak Türkiye’de emekli olmak isteyenler 1 ağustost 2019 dan itibaren artık sadece şartları ve maaşı en kötü olan Bağ-Kur (4b) emeklisi kapsamında emekli olabiliyorlar.

Türkiye’de hepsi de SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) çatısı altında toplanmış olsa da her birinin birbirinden farklı prim gün sayıları ve maaşları olan 3 ayrı çeşit emeklilik türü vardır. Bunlar;

1. Devlet memurları için Emekli Sandığı (4c) emeklisi

2. İşçiler için SSK (4a) emeklisi

3. Küçük esnaf, çiftçiler ve gurbetçiler için Bağ-Kur (4b) emeklisi.

Türkiye’de önceden hiç sigortalı olarak çalışmamış olan bir erkek gurbetçi ancak yurtdışında sigortalı olarak en az 25 yıl çalışması, 9000 iş günü primini (345 bin lira – 600 bin Kron) toplu olarak bir defada nakit ödemesi, ve doğum tarihine göre belli bir yaşta olması (55 ila 60) halinde sadece Bağ- Kur üzerinden Türkiye’de emekli olabiliyor.

Yurtdışına çıkmadan önce Türkiye’de herhangi bir sigortalı işte çalışanların, yani önceden sigorta girişi olanların emekliliği ise yaşına, hangi emeklilik statüsüne (4a, 4b, 4c) tabi olduğuna ve eksik kalan prim gün sayısına bağlı olarak kişiden kişiye değişir.

2018 yılı SGK yurtdışı borçlanma günlük prim tutarı ne kadardır ?

1 ağustos 2019 san itibaren en düşük günlük SGK primi tutarı: 38,30 TL fit.

İsveç’te yaşayan ve Türkiye’de emekli olmak isteyen bir gurbetçinin emekli başvurusu yapabilmesi için hangi belgeler gerekir ?

1. S/T 4 intyg ve beslut av pension (sigortalılık belgesi ve emeklilik kararı) –

2. Personbevis (nüfus kayıt örneği)

3. Yurtdışı Hizmet Belgesi

4. Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi – www. sgk.gov.tr

Hangi emeklilik belgesi nereden, nasıl alınır ?

Başvuru için gerekli olan bu belgeler şu kurumlardan şöyle alınır:

1. S / T 4 Intyg ve emeklilik kararı – Pensionsmyndigheten (İsveç Emeklilik Kurumu)

İsveç’teki sigortalılık sürelerinizi gösteren “ S/T 4 intyg” adlı sigortalılık belgesi İsveç Emeklilik Kurumu olan Pensionsmyndigheten‘den telefonla sipariş edilir. Ev adresine postayla gelir.

Mümkünse beslut av pension (emeklilik kararı) belgesinin İngilizce yazılı olması istenir.

Bu belge de sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihleri ile toplam sigortalılık süresi mutlaka yazılı olmalıdır.

2. Personbevis – Skatteverket (İsveç Vergi Dairesi)
İsveç’e ilk geliş tarihiniz üzerinde mutlaka yazılı olan bir “Personbevis” (ikamet belgesi/ nüfus kayıt örneği) yine telefonla Skatteverket ‘ten sipariş edilir. Ev adresine postayla gelir.

3. Yurtdışı Hizmet Belgesi – TC Stockholm Konsolosluğu (Çalışma Müşaviri)

Stockholm’daki Çalışma Müşavirliğince verilir.

S/T 4 Intyg‘, ‘Personbevis‘ ve Türk nüfus cüzdanıyla birlikte önceden randevu alınarak, TC Stockholm Konsolosluk şubesine şahsen gidilir. Konsolosluktaki Çalışma Müşavirliği görevlisi Özlem Günsev hanıma bu belgeler verilir. Onaylı “Yurtdışı Hizmet Belgesi“nin yazılması için 15 – 30 dakika kadar beklenir.

Bu Yurtdışı Hizmet Belgesi başvurusu postayla da yapılabilir. Postayla başvuruda herhangi bir eksik bilgi halinde size ulaşılabilmesi için dilekçenizin altına telefon numaranızı ve e -postanızı yazmayı unutmayın.

Bu belge tamamen ücretsizdir. Onun için zarfın içine para ya da posta pulu koymayın veya Özlem hanıma “-borcumuz kaç lira ?” diye sakın sormayın.

Daha geniş bilgi almak için Stockholm çalışma müşavirliği e posta adresi:

 stokholm@csgb.gov.tr

4. Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi (http://www.sgk.gov.tr adlı SGK internet sitesi)Bilgisayarın başına geçilir. http://www.sgk.gov.tr internet adresi yazılarak SGK‘nın internet sitesine girilir. Siteden internet üzerinden boş “Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi” indirilerek, çıktısı alınır.

Dilekçe formundaki tüm sorular cevaplanarak ve eksiksiz olarak doldurulup altı imzalanır.

Bu talep dilekçesi formu şahsen başvuruda konsolosluktaki Çalışma Müşavirliği memurumuzdan da alınabilir ve ihtiyaç duyanlar bu formu doldururken memurdan yardım isteyebilir.

Türkiye’de emeklilik başvurusu nereye ve nasıl yapılır ?

İmzalı “Yurtdışı Borçlanma Dilekçesi“, konsolosluktan alınmış olan onaylı “Yurtdışı Hizmet Belgesi” ile birlikte posta yoluyla Türkiye’de nüfusuna kayıtlı olunan şehirdeki SGK İl Müdürlüğü’ne gönderilir ya da eğer istenirse götürülüp elden de verilebilir.

Eğer Türkiye’deki önceki çalışmanız Emekli Sandığı kapsamında ise başvurunuzu ;

‘”SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü/Yurtdışı Sözleşmeler ve Emeklilik Daire Başkanlığı

Mithatpaşa cad. No.7 Sıhhiye ANKARA”

adresine gönderilir ya da oraya bizzat giderek elden verilir.

Başvuruya ne zaman ve nasıl bir cevap alınır ?

Başvuruya bir SGK tahakkuk mektubuyla cevap verilir ve bu resmî mektup evinize postayla gelir !

Başvuruyu alan SGK, geliş sırasına göre incelemeye alır. Belgelerde ve verilen bilgilerde herhangi bir eksiklik ya da yanlışlık yoksa başvuru işleme konulup, yaşınız ve özel durumunuza göre gereken “borçlanma gün sayısını” tesbit ederek bunun üzerinden hesaplanan toplam prim borcunuzu TL olarak bildiren ‘SGK tahakkuk mektubu’nun evinize postayla gönderir.

Sizin yapmanız gereken tek şey SGK’dan sizinle ilgili bu belgenin gelmesini beklemek ve geldikten sonra da en geç üç ay içinde belgede Türk Lirası olarak yazılı olan toplam prim borcunu toplu ve bir defa da peşin ödemenizdir.

Parayı ödedikten sonra emeklilik işlemleriniz tamamlanmış demektir !

İlk emekli aylığı nasıl alınır ve nereye yatırılır ?

Bundan sonra yapmanız gereken tek bir şey kalmıştır. O da : SGK’ye emekli aylığına bağlanmak istediğinizi bildirmeniz için bir ‘Emekli aylığı tahsis dilekçesi” ve Türkiye’den emekli aylığı aşmaya başladıktan sonra İsveç’te herhangi bir işte çalışmayacağınızı ve bir sosyal yardım almayacağınıza söz verdiğinizi gösteren bir “Taahhütname” yi imzalayıp vermektir.

Bundan sonra geriye kalan tek zahmetli ama zevkli işiniz ise sizin SGK’ya bildirdiğiniz banka hesabınıza her ay yatacak olan emekli aylıklarını “kıpır kıpır” harcamaktır !

Türkiye’den ne kadar emeklilik maaşı alınabilir ?

Türkiye’den en iyi şartlarda ve en yüksek maaşta emekli olmak için 31 Aralık 1999 san önceki sürelerin borçlanılması gerekiyor. 2000 le 2008 arasında biraz daha kötüleşiyor (daha düşük maaş) ve 2008 sonrası ise en çok kötüleşmiş (en düşük maaş) oluyor.

Alınacak emekli maaşı tutarı borçlanma yapılan tarihlere göre ve borçlanma tutarını tabandan mı yoksa tavandan mı ya da ortalardan mı ödendiğine göre kademeli olarak değişiyor. Yani günlük prim ne kadar yüksek ödenirse emekli maaşı o kadar çok oluyor.

Eğer borçlanma yapılan hizmet süreleri 2000 yılından önce ise daha yüksek emekli maaşı alınabiliyor. Borçlanılan hizmet süresi ağırlıklı olarak 2000 yılı sonrasında ise bu durumda alınabilecek emekli maaşı da biraz düşüyor.

Örneğin; borçlanılan hizmetin tamamı 2000 yılından önce ise ortalama 1600-1900 TL arasında;

bir kısmı 2008 öncesi ve bir kısmı da 2008 sonrası ise ortalama 1000-1200 TL arasında emekli maaşı alınabiliyor.

Türkiye’den en yüksek emekli maaşı nasıl alınır?

“Ne kadar ekmek o kadar köfte” misalinde olduğu gibi borçlanma ne kadar yüksek günlük prim tutarından yapılırsa yani SGK ya ne kadar yüksek tutarda para ödenirse o kadar yüksek emekli aylığına bağlanılır !

Türkiye’den emekli olan birisi İsveç’te çalışabilir mi ? İsveç devletinden ekonomik yardım alabilir mi ?

İsveç’teki sigortalı hizmet süresini borçlanarak Türkiye’den emekli olan birisinin yasadaki “”kesin dönüş” şartı nedeniyle ne İsveç’te ne de başka bir ülkede çalışması yasaktır. Sadece Türkiye’de çalışabilir.

Böyle birisinin İsveç’te çalıştığı ve aylık aldığı SGK tarafından tespit edildiği takdirde önce emekli maaşı ödemesi durdurulur. Sonra da haksız yere ödenmiş olan tüm emekli maaşları geriye doğru hesaplanarak ilgili kişiden toplu olarak faiziyle birlikte geri istenir. Borç ödendikten ve İsveç’te çalışmaya son verildiği ispat edildikten sonra ilgili kişiye tekrar emekli maaşı ödenmeye başlanılır.

Türkiye’den emekli olan birisi İsveç’teki ikametine dayalı olarak herhangi devlet ya da belediye yardımı alamaz.

Örneğin Türkiye’den emekli olan fakat İsveç’te yaşayan birisi, İsveç’te ikamet etme şartına bağlı olarak verilen şu ekonomik yardım ve ödenceleri alamaz :

* Asgari emeklilik maaşı (garantipension)

* Yaşlı geçim yardımı (äldreförsörjningsstöd)

* Sosyal geçim yardımı (socialbidrag)

* Konut yardımı (bostadsbidrag)

* Konut ek yardımı (bostadstillägg)

* Devlet katkılı hastalık emeklisi aylığı (sjukersättning’in garantiersättning kısmı)

* İşsizlik sigortası ödencesi (arbetslöshetsersättning)

* Etkinlik desteği (aktivitetsstöd)

* Diğer benzeri ikamete dayalı destekleme yardımları

İsveç’ten sadece İsveç’te ikamet etme şartına bakılmadan verilen ve çalışma gelirine dayalı olarak hesaplanan yani hakederek alınabilen emekli maaşını (inkomstpension, tilläggspension) ve hizmet emekliliğini (tjänstepension) alabilir. (Bu gelire dayalı emekli maaşı –inkomstpension şimdilik en erken 61 yaşındayken alınabilir.)

Ne diyelim ?

Özellikle 2008 yılında çıkarılan ve emeklilik şartlarını hem güçleştiren hem de kötüleştiren yeni yasayla hem de o tarihten beri iki de bir Meclis’te torbadan çıkarılan “torba yasalarla” iyice içinden çıkılmaz karmaşık bir hale sokulan “Yurtdışı Borçlanmalı Türkiye emeklisi” konusu kelimenin tam anlamıyla bir Arap saçına dönüşmüş durumdadır.

Çoğu gurbetçinin emeklilik başvurusunu işleme koyan SGK memuru ya da amiri sürekli değişikliklerle delik deşik edilmiş, karman çorman haldeki mevzuatı anladığı kadarıyla bazen de keyfine göre yorumuna dayalı farklı hesaplamalarıyla sonuçlandırıyor. Kiminin 7400 gün prim borcu çıkarttığı bir gurbetçiye kimisi 5400 günlğk borç çıkartabiliyor ! Kimi 56 yaşında emekli olabilirsin derken ötekisi ancak 60 taşında emekli olabilirsin diyebiliyor. Bu yüzden binlerce gurbetçi SGK ile mahkemelik oluyor.

Tüm bu karmaşaya rağmen Türkiye’den emekli olabilmiş gurbetçilerimize maaşlarını güle güle harcamalarını ve emekliliğin tadını güzelce çıkartmalarını diliyorum….

TANER YILDIZ

Not: Bu yazı Türkiye ve İsveç’in ilgili mevzuatı incelenerek ve uzman görüşleri değerlendirilerek hazırlanmıştır.

Bu yazının her türlü hakkı saklıdır.