Türkiye emeklisi İsveç’te çalışırsa ne olur ?

* Türkiye’den borçlanarak emekli olanlar İsveç’te niçin çalışamaz ?

* Hangi Türkiye emeklileri yurtdışında çalışabilir?

* Yurtdışından borçlanarak Türkiye’den emekli olanlar Türkiye’de çalışabilir mi ?

* İsveç’te çalışan Türkiye emeklisinin ne yapması gerekiyor ?

* İsveç’te çalışan emekliye SGK ne ceza kesiyor ?

* Bu sorunu kim çözmek istiyor, kim çözümü engelliyor ?

* Yurtdışı borçlanarak Türkiye’den emekli olanlar Türkiye’de çalışabilir mi ?

Yurtdışında geçirdiği sigortalılık günlerini borçlanarak Türkiye’den emekli olan bir gurbetçinin, Türkiye dışında her hangi bir ülkede çalışması mümkün değildir.

Çünkü bu yürürlükteki 3201 sayılı kanuna açıkça aykırılık oluşturmaktadır.

1978 yılında Türkiye’nin “1 dolara muhtaç” olduğunun zamanın başbakanı tarafından açıklandığı günlerde, ülkeye yurtdışından döviz kazandırmak amacıyla çözüm aranmış ve bu kapsamda öncelikle yurtdışındaki gurbetçilerin birikmiş dövizlerine göz dikilmiş ve bu heveslenerek gurbetçilerin dövizleri karşılığında Türkiye’de emeklilik hakkı verilmişti.

Gurbetçiler bu önü arkası fazlaca hesap edilmeden uygulamaya konulan “Yurtdışı Emeklilik” hokkabazlığıyla yurtdışında sigortalı olarak çalıştıkları günleri borçlanıp Türkiye’ye “dolar” olarak ödeyecekleri toplu günlük prim karşılığında anavatanlarında da emeklilik hakkına kavuşmuştu..

Hesapsızca yapıldığından dolayı her zaman açık veren, sürekli tökezleyen, bir türlü sürdürülebilirliği sağlanamayan ve bugüne kadar büyüyen koca koca kara deliklerinin sağı solu üst üste yapılan mevzuat değişiklikleriyle günübirlik yamanarak özellikle 2008 yılından beri tam bir “yaz boz tahtasına” ve “Arap saçına” dönüştürüldü.

1985 yılından önce geçerli olan 2147 sayılı eski yurtdışından borçlanma kanunundaki bir boşluk nedeniyle Türkiye’den emekliler hem emekli aylıklarını alabiliyorlar hem de aynı zamanda yurtdışında bulundukları ülkede eğer isterlerse çalışmaya devam edebiliyorlardı.

Bunun yerine geçen şimdiki 3201 sayılı yeni borçlanma kanunu yurtdışından borçlanarak emekli olanların bulundukları ülke de ya da başka bir yabancı çalışmasını açıkça yasaklıyor.

Hangi Türk emeklileri yurtdışında çalışabilir ya da sosyal yardım alabilir, hangileri yurtdışında çalışamaz ve sosyal yardım alamaz ?

Sadece Türkiye’deki sigortalık süresiyle emekli olanlar (Tek bir gün dahi yurtdışı borçlanması yapmamış olanlar, Türkiye’de sigortalı olarak çalışıp emekli olmuş olanlar ve Türkiye’de isteğe bağlı emekli olanlar) Türkiye’de ve yurtdışında herhangi bir ülkede çalışabilirler ve sosyal sigorta ödencesi ya da sosyal yardım alabilirler.

3201 sayılı kanun kapsamında yurtdışındaki sigorta sürelerini borçlanarak Türkiye’de emekli olan gurbetçiler ise yurtdışında herhangi bir ülkede çalışamazlar ve sosyal sigorta ödencesi ya da sosyal yardım alamazlar. Bunlar sadece Türkiye’de çalışabilirler.

Yurtdışından emeklilik başvurusu hangi durumda reddedilir ?

Yurtdışı sigortalılık sürelerini borçlandıktan sonra aylık talebinde bulunanın, aylığın başlangıç tarihi itibariyle yurtdışında çalışmayı sürdürdüğü, eğer emekli aylığı bağlanmadan önce tespit edilirse, “bir işte çalışmama şartı“nı yerine getirmediği için emeklilik başvurusu reddedilir.

Yurtdışından emeklilik hangi durumda iptal edilir ?

Yurtdışı sigortalılık süresini borçlanarak Türkiye’den emekli aylığı bağlanmış olan bir gurbetçinin aylığı, aylığın başlangıç tarihi itibariyle yurtdışındaki çalışmasının sona ermediği gerçeği halen aylık almakta iken tespit edildiği takdirde, aylık bağlanması için şart olan yurtdışında çalıştığı işten ayrılma koşulunu yerine getirmediği gerekçesiyle başlangıç tarihinden itibaren iptal edilir.

Türkiye’den emekli aylığı hangi durumda kesilir ?

Yurtdışından emekliliği belli kurallara bağlayan 3201 sayılı Kanuna göre Türkiye’den emekli aylığı almakta iken yurtdışında çalışmaya başladığı, halen çalıştığı ya da önceden çalışmış olduğu tespit edilen kişilerin emekli aylıkları, çalışmanın başladığı tarihten itibaren kesilir.

Yurda Kesin Dönüş şartı nasıl yerine getirilir ?

Bu kanunun öngördüğü kurallardan biri de yurtdışından borçlanarak emekli olanın, Türkiye’den emekli aylığına bağlanabilmesi için “Yurda kesin dönüş” yapmış olma şartını yerine getirmiş olmasıdır.

Uzun yıllar çalışıp bulundukları ülkede emekli olmuş gurbetçiler, çocukları ve torunları Türkiye’ye dönmedikleri için çoğu zaman o ülkelerde istemeseler de yaşamak zorunda kalıyor. Bir çok emekli yılın büyük bölümünü yurtdışında bulundukları ülkelerde geçiriyor.

Ancak yurtdışında yaşayan vatandaşların Türkiye’den emeklilik borçlanmasında her ne kadar “kesin dönüş” koşulu aransa da fiilen Türkiye’ye dönüş yapmalarına gerek yoktur.

Halen yasada bu ibare yer almasına rağmen “kesin dönüş” şartı uygulamada, yurtdışında yaşanan ülkede “ikamete dayalı” herhangi bir sosyal sigorta ödencesi ya da sosyal yardım alınmaması olarak yorumlanmaktadır.

Yani kişinin Türkiye’de yaşadığına değil sadece yurtdışında herhangi bir ülkede yaşayarak elde ettiği bir gelirinin olup olmadığına bakılmaktadır.

İsveç’te ikamete dayalı olarak alınabilen sosyal sigorta ödenceleri ve sosyal yardımlar nelerdir ?

İsveç nüfusuna ikamet kayıtlı olarak (folkbokförd) ve kısa süreli yurtdışı tatili dışında sürekli İsveç’te yaşama şartına bağlı olarak ödenen belli başlı sosyal sigorta ödenceleri ve sosyal yardımlar şunlardır:

*İşsizlik sigortası ödencesi (arbetslöshetsersättning)

*İş arama etkinliği desteği (aktivitetsstöd)

*Hastalık parası (sjukpenning)

*Süreli Malüllük ödencesi (sjukersättning)

*Asgari emeklilik aylığı (garantipension)

*Konut kira yardımı (bostadsbidrag)

*Konut ek ödencesi (bostadstillägg)

*Sosyal geçim yardımı (socialbidrag, försörjningsstöd)

Özetle İsveç’te yaşıyor olma şartı aranan ve devlet kurumları ya da belediyeler tarafından ödenen her türlü sosyal sigorta ve sosyal yardım paraları…

Türkiye’den halen emekli aylığı alan ya da Türkiye’ye yeni emeklilik başvurusu yapan bir vatandaşımız ilgili İsveç kurumuna: ” İsveç’te şu an ikamet etmeme gerek olmadan ve yurtdışına taşınmışken de bana bu parayı yine öder miydiniz ?” diye bir sorsun !

Eğer “olsun yine de öderdik !” derlerse parayı bir güzelce hemen alsın ama maalesef “hayır o zaman ödemezdik, bu parayı sana ödeyebilmemiz için senin İsveç’te oturman şart !” dedikleri paraları lütfen almasın !

Türkiye’den bağlanan emekli aylıkları başka hangi durumda durdurulur ya da kesilir? Sonrasında ne gibi işlemler yapılır?

Yurtdışı sigortalılık sürelerini borçlanarak Türkiye’den emekli aylığına bağlananın aylığı, yurtdışında yabancı ülke mevzuatına tabi olarak çalışmaya başladığı ve o ülkede ikamete dayalı bir sosyal sigorta ödeneği ya da sosyal yardım almaya başladığı tarihten itibaren kesilir.

Türkiye’den emekli aylığı almakta iken yeniden yurtdışında çalışmaya başladığı, çalıştığı süre içerisinde tespit edilmesi halinde, emekli aylığı çalışmaya başladığı tarihten itibaren durdurulur.

Ancak yurtdışındaki çalışmanın sona erdiği tarih, tahsis talep tarihi olarak kabul edilerek bu tarihi izleyen aybaşından itibaren aylık yeniden hesaplanır.

Emekli aylığı söz konusu çalışmaya son verilmiş olması şartıyla yapılacak olan yeni tahsis talebine göre, (muhtemel yeni zamlarda yansıtılmış olarak) çalışmanın sona erdiği tarihten itibaren yeniden ödenmeye başlanır.

3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi ” ni süresi içinde Kuruma vermediği tespit edilenlerin aylıkları, bildirim yapılmaksızın söz konusu belgenin SGK‘ya ulaşmasına kadar durdurulur.

Aylıkları durdurulanların SGK’ya ibraz edecekleri belgelerden ya da Kurum tarafından yapılacak olan araştırma sonucunda:

Yurtdışında bir işte çalışmadığı ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ödencesi ya da sosyal yardım almadığı tespit edilenin aylığı, durdurulduğu tarihten itibaren tekrar ödenmeye başlanır.

Yani aylık bağlanma talebinde bulunulduğu sırada yurtdışında herhangi bir işte çalışmıyor olmak ve herhangi bir sosyal sigorta ödeneği ya da sosyal yardım almıyor olmak şarttır.

Bu durumda olanın yurtdışındaki çalışması sona ermesi şartıyla yapacağı yeni tahsis talebine göre aylık bağlanır.

Türkiye’den bağlanan emekli aylığını SGK hangi durumda geri ister ?

Türkiye’den emekli aylığı alırken, aynı zamanda yurtdışında bir işte çalıştığı ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ödencesi ya da sosyal yardım aldığı tespit edilenin aylığı kesilerek, yersiz yapıldığı tespit edilen ödemeler 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükümlerine göre faiziyle birlikte geri alınır.

Türkiye’den emekli aylığı bağlanmış bir gurbetçinin yurtdışındaki çalışmışlığı, çalışmanın sona erdiği tarihten sonra tespit edilmesi halinde ise aylığı kesilmeyip ödenmeye devam eder ancak söz konusu çalıştığı sürelerde ödenen tutarlar hesaplanır ve “yersiz ödeme” olarak kaydedilerek, SGK tarafından geriye dönük olarak faiziyle birlikte geri istenir.

Bu sorunun çözümü nedir ?

Gurbetçinin bu sorununun şu anda tek çözümü CHP‘nin meclise sunduğu ancak AKP tarafından reddedilen “gurbetçilere bulundukları ülkede çalışabilme izni veren” yasa değişikliği önergesinin bir an önce kabul edilmesidir.

Bir başka kesin çözüm ise gurbetçinin oylarıyla CHP‘yi iktidara getirmesidir !

Ne diyelim ?
Bu konudaki yasa hükmü çok açık. Buna göre hem Türkiye’den emekli aylığı almak hem de bu aylık geçinmeye yetmediği için İsveç’te bir işte çalışmak kesinlikle yasak.

Halbuki Hükümet seçim öncesi Almanya’da “Vallahi de billahi de yapacağız !” diye yemin edip söz vermişti. Ama bu “yeminli sözünü” tutulmadı. Gurbetçilerin kandırıldığı ve gözlerinin içine baka baka yalan söylendiği ortaya çıktı şimdi !

İsveç’te çok sayıda Türkiye kökenli muhbir vatandaşın olduğunu İsveç gazeteleri sayfalarca yazdılar.

Türkiye’den gelen kimi vatandaşlar, kimi çıkarlar uğruna, kimi zamanlar, haklı ya da haksız yere başkalarını ya da birbirlerini kurumlara şikayet etmekten ya da gammazlamaktan zevk alıyorlar!

SGK iki ülke arasında imzalanmış sosyal güvenlik anlaşması gereği olarak her Türk vatandaşına ait sosyal sigorta bilgilerini istediği anda İsveç sosyal sigorta kurumlarından (Pensionsmyndigheten, Försäkringskassan) alabilmektedir.

Her iki ülke kurumları “yersiz ve haksız ödemelerini” ayrıca sigorta sahtekarlıklarını tesbit etmek ve önlemek için karşılıklı bilgi alışverişi ve işbirliği yapıyorlar, birbirlerini bilgilendiriyorlar.

İleride zor duruma düşmemek için siz en iyisi mi, yurtdışında çalışmaya başladığınız zaman SGK’ya bildirimde bulunarak, İsveç’teçalıştığınız sürece Türkiye’den emekli aylığınızı durdurmalarını isteyiniz.

Ya da geçinebilmem için illa ki ayrıca bir işte çalışmam gerekiyor diyorsanız o zaman İsveç’i terkedip işsizlik cenneti Türkiye’ye gidin ve eğer bir iş bulabilirseniz, orada çalışın.

Çünkü Türkiye’den emekli olduğunuzda İsveç’te bir işte çalışmanız yasak ama Türkiye’de serbest !

Yoksa başınız ağrıyabilir !

Benden size dostça söylemesi !

TANER YILDIZ

Türkiye emeklisi İsveç’te çalışırsa ne olur ?” üzerine bir yorum

  1. Y ALTUNOK

    Açıklama çok güzel ama biz gurbetçiler
    Ne zaman alayacağiz? (Gurbetçiler )

Bir Cevap Yazın