İsveç’te hükümet kördüğümü nasıl çözülecek ?

Bugün İsveç seçimi kesin sonuçları açıklandı:

SEÇMEN SOSYALDEMOKRATLARI EN BÜYÜK PARTİ SEÇTİ !

Günlerdir süren ve kimi seçim çevrelerinde milletvekillikleri bir bu partiye bir ötekine birkaç oyla kaydırılan ve kıran kırana yarışılan 6.325 sandıkta birkaç kez yapılan sayımlar sonunda kesin seçim sonuçları bu sabah resmen açıklandı.

Partilerin aldıkları oy oranları (parantez içinde önceki seçime göre değişim oranı)

Center ile İsveç Demokratları arasında 7 oy farkla gidip gelen 1 mv Center de kaldı. Moderatlarla Liberaller arasında gidip gelen 1 mv de 200 oy farkla Liberallerde kaldı.

Partilerin aldıkları toplam oy sayıları.

Yabancı düşmanı aşırı sağcı İsveç Demokratlarının İsveç’in en büyük partisi olma ihtimaline karşı şimdiye kadar “-nasıl olsa yine sosyal demokratlar kazanır !” diyerek oy vermeye gitmeye üşenen göçmen kökenlilerin bu seçimde can havliyle sandığa gitmesinin de etkisiyle seçime katılım oranı % 87,18 e yükseldi !

Yani her 10 seçmenden 9’u oy kullandı !

Buna göre sosyaldemokratlar (s), yeşiller (mp) ve sosyalistlerden (v) oluşan kırmızı yeşil (Rödgröna) sol blok oyların % 40,67 sini aldı ve 144 mv kazandı.

Bloklar arası toplam milletvekili dağılımı.

Moderatlar (m), Center (c), Hristiyan demokratlar (kd) ve Liberaller (l) den oluşan (Allians) sağ ittifak ise oyların % 40,26 sını aldı ve 143 mv kazandı.

Sosyaldemokratlar oyları önceki seçime göre -2,5 puan düşse de, ana muhalefet partisi sağcı Moderatlar seçim hezimetine uğrayınca, Stockholm dışında tüm İsveç haritasını gül rengine boyadı !

Kırmızı yeşil sol blok toplam 2.634.353 oy aldı. Sağ ittifak ise toplam 2.607.222 oy aldı. İki blok arasındaki kılpayı fark sadece 27.131 oy ve 1 mv de kaldı.

Ancak yine de seçmenin en büyük parti olarak seçtiği Sosyaldemokratlar ve liderleri Lövfen seçimde hezimete uğrayan ana muhalefet partisi Moderatlara ve girdiği ilk seçimde % -3,5 oy kaybetmesine rağmen hükümet kurma hayalleri kuran özelleştirme bağımlısı Ulf Christersson’a tam tamına 545.688 oy ve 30 milletvekili fark attı.

Partilerin çıkardıkları milletvekili sayıları. (Parantez içimde önceki seçime göre değişim)

Seçimde mv sayısını en çok sırasıyla şu partiler artırdı:

Aşırı sağcı İsveç Demokratları +13 mv

Merkez partisi Center +9

Sosyalist Sol parti +7

Muhafazakar Hristiyan demokratlar +6

Sağcı Liberaller +1

Seçimde mv sayısını en çok sırasıyla şu partiler azalttı:

Ana muhalefet Sağcı Moderatlar -14

İktidardaki Sosyaldemokratlar -13

İktidar ortağı Yeşiller -9

Yeni Meclis’te partilerin sandalye dağılımı.

İşte sayılarla kesin seçim sonucu:

İşte 8 partili Meclis’te 349 sandalyenin dağılımı :

* Sosyal demokratlar: % 28,26, 100 mv, (1.830.386 oy)

* Moderatlar : % 19,84, 70 mv, (1.284.698 oy)

* İsveç Demokratları: % 17,53., 62 mv, (1.135.627 oy)

* Centern: % 8,61, 31 mv, (557.500 oy)

* Hristiyan demokratlar: % 6,32, 22 mv (409.478 oy)

* Sol parti Vänster: % 8,00, 28 mv (518.554 oy)

* Liberaller : % 5,49, 20 mv (355.546 oy)

* Yeşiller : % 4,41, 16 mv, (285.899 oy)

*Feminist inisiyatif: % 0,46

*Diğer partiler: % 1,07

İşte 10 milyon nüfuslu İsveç’in diğer seçim rakamları :

• 7.495.936 seçmen vardı.

• 6.535.271 seçmen oy kullandı.

38 parti seçime katıldı.

Oyların % 24,06 sı tercihli oy olarak verildi.

Kaç tane hükümet seçeneği var ?

Bu nasıl bir hükümet istendiğine ve 8 yamalıklı Meclis’te kaç yamalı bir elbise dikileceğine bağlı olarak değişiyor !

Ve kurulacak ister sol ister sağ azınlık hükümetlerinin, bir ucuna ilmik atılarak boyunlarına geçirilecek ipin diğer ucunu yabancı düşmanı İsveç Demokratlarının elinde tutması, hükümet kurmayı ve kurulsa bile ayakta kalmayı epeyce zorlaştırıyor.

Zira seçim öncesi hem sol hem de sağ blok, aşırı sağcı SD nin desteğiyle kesinlikle bir hükümet kurmayacaklarını yemin billah ederek açıklamışlardı !

Başbakan Stefan Lövfen blok siyasetinin mutlaka sona erdirilerek, SD’nin Meclis’te etkisizleştirilmesi ve İsveç’in iyiliği için bloklar üstü bir hükümetin kurulmasını savunuyor. Özellikle siyasi yelpazenin ortalarında yer alan Center partisi ve Liberallere her karşılaştığı yerde uzattığı elindeki “kırmızı goncagülü” kabul etmelerini bekliyor !

Her iki blokta “-aşırı sağcı SD hükümet kurulma sürecinde tamamen devredışı kalacak” diyor. Sağ blok bu süreçte sosyalistlerin de kesinlikle dışlanmasını talep ediyor.

Özellikle Center ve Liberaller, SD’nin desteğine bağımlı olan bir hükümet çalışmasının içinde yer almayacaklarını açıkça deklare ettiler.

Sağcı ittifak hükümet kurma hakkı önceliğini kendinde görüyor.

Ancak görevinin başındaki Lövfen bunu kabul etmiyor ve “- seçmen benim partimi en büyük parti seçti” gerekçesiyle hükümetten istifa etmiyor. Sağcı ittifakın “- Seni ırkçı partinin desteğiyle düşürürüz !” tehdidini ise blöf olarak gördüğü için şimdilik kulak asmıyor.

Lövfen haklı olarak seçimden sol blok’un daha fazla oy alarak 1 mv ile de olsa sağ bloktan daha güçlü çıkmasının ve görevinin başında olmasının avantajını kullanmak istiyor.

Blok hükümetleri modeli özellikle Sosyal demokratların en büyük arzusu olan; -sosyalistler ve yeşillerin aktif ya da pasif desteğiyle- merkez partisi Center ile bloklar üstü çoğunluk hükümeti kurmayı imkansız kılıyor !

1. Sosyal demokratlar bir sol blok (s, mp, v) azınlık hükümeti (144 mv) kurabilir.

2. Sosyaldemokratlar Center desteğiyle bir sol koalisyon (s, mp, v, c) çoğunluk hükümeti (175 mv) kurabilir !

3. Sosyal demokratlar tek başlarına (s) bir azınlık hükümeti (100) kurabilirler !

4. Moderatlar bir sağ ittifak (m, kd, c, l) azınlık hükümeti (143) kurabilir.

5. Moderatlar, Hristiyan Demokratlarla birlikte bir azınlık hükümeti (92 mv) kurabilir.

Diğer uçuk fantazili hükümet seçenekleri de şunlar olabilir :

6. Hem sol blok hem de Moderatlar ve Hristiyan Demokratların pasif desteğiyle merkez partisi Center (31 mv) ya da Liberaller (20 mv) tek başlarına “aşırı azınlıklı” emanet hükümetler kurabilirler !

7. Aşırı sağcı partinin kuklası olacak ve onun dışarıdan ya da içeriden desteğiyle kurulacak olan bir SAĞ BLOK” çoğunluk hükümeti (205 mv) ! Bu biraz akla yatkın !

8. Aşırı sağcı partinin kuklası olacak ve onun dışarıdan ya da içeriden desteğiyle kurulacak olan bir SOL BLOK çoğunluk hükümeti (206 mv) ! Bu biraz akla ziyan !

9. Moderatlar, Hristiyan demokratlar ve ırkçı partiden oluşan bir azınlık hükümeti (154 mv) !

Bu ırkı parti SD’nin her uykuya daldığında rüyasında gördüğü hükümet modelidir ! Belki olur ama zor ve çok sıkıntılı olur, hatta sağ ittifakı dağıtır !

10. Sosyal demokratlarla Moderatlar azınlık “milli mutabakat hükümeti” (170 mv) !

11. Sosyal demokratların sağ blokla kuracağı “süper çoğunluklu “bir koyu milli mutabakat hükümeti” (243 mv) !

Bu ancak İsveç bir savaşa girdiğinde akla gelebilecek olağanüstü durum hükümeti olabilir!

12. İsveç Demokratlarının (SD) tek başına kuracağı bir azınlık hükümeti (62 mv) !

Bu “serseri mayın hükümeti” ancak İsveç’te “balığın kavağa çıkacağı bir çıkmaz ayın dın çarşambası kurulabilir !

13. Bunlardan hiçbiri olmadığı takdirde geriye tek çözüm olarak 3 ay sonra yapılacak yeni bir seçim de kartların karılıp yeniden seçmenlere dağıtılması kalıyor!

Bence yabancı düşmanı İsveç demokratlarını güçlendirecek bir yeni seçimi onların dışında hiçbir parti göze alamayacak ve bir şekilde bir çeşit hükümet kurulacak !

Hemen şimdi ne olacak?

Hükümet nasıl düşürülecek ?

Yeni hükümet nasıl kurulacak ya da kurulamayacak ?

Seçimden açık ara en büyük parti olarak çıkan Sosyaldemokrat Başbakan Lövfen istifa etmediği için yeni hükümet kurulana kadar görevinde kalacak.

İsveç Meclisi resmî açılış töreni genel kurul salonunda (plenisal) yapılıyor.

Yeni Meclis İsveç Kral’ının ailesiyle meclise gelerek, tek cümleyle yapacağı resmî açılışla 25 Eylül’de toplanacak.

Ancak törensel açılış toplantısı yapılmadan önce 24 Eylül de Meclis yoklaması yapılacak ve yeni hükümetin kurulmasında kilit görev yapacak olan Meclis başkanını ve yardımcısını seçecek. İsveç’te yerleşik teamüle göre Meclis başkanı en büyük partiden seçiliyor ama seçildikten sonra parti rozetini çıkarıp gerçekten tarafsız bir bürokrat gibi partilerüstü görev yapıyor.

Yeni seçilen Meclis’in toplanmasının üzerinden en geç iki hafta geçtikten sonra görevinin başında olan başbakan Lövfen için zorunlu olarak güvenoylaması daha doğrusu bir “güvensizlik oylaması ” yapılacak !

175 milletvekili bir araya geldiği, yani sağ ittifak ancak SD ile işbirliği yaparak Lövfen’e güvensizlik oyu verdiği takdirde işbaşındaki hükümet düşecek !

Hükümet düştükten sonra yeni Meclis başkanı güvensizlik oyu almayacağını sandığı bir parti başkanını yeni hükümeti kurmakla görevlendirecek.

Yeni başbakanı adayı 349 sandalyeli Meclis tarafından 175 oyla reddedilmediği takdirde teorik anlamda Meclis’te tek bir güven oyuyla bile hükümetini kurabilecek.

İsveç’te Başbakan diğer ülkelerde olduğunun tersine Meclis’in yarısından bir fazlasının güven oyunu almak zorunda değil, Meclis’in yarıdan bir fazlasının güvensizlik oyunu almamak zorundadır.

Yani teorik anlamda yeni Başbakan adayı Meclis oylamasında 1 kabul, 348 çekimser ya da 1 kabul, 174 red ve 174 çekimser veya 175 red oyunun çıkmadığı her durumda güvenoyu almış sayılıyor !

Yani Meclis başkanı görevlendireceği Başbakan adayına görev vermeden önce “cebinde 175 kabul oyun var mı bakalım ?” diye sormuyor !

Meclis başkanı’nın toplam dörtle kısıtlı olan Başbakanlık görevlendirmesi tekliflerinden hiçbirini Meclis onaylamadığı takdirde; “- kördüğümü sen attın, sen çöz bakalım” denilerek top tekrar seçmenlere atılacak ve 3 ay içinde yeniden seçim yapılacak !

Ne diyelim ?

Irkçı partinin Meclis’e büyük çoğunlukla girerek meşruluk kazanması, zenginlik şımarığı Moderatların gittikçe azgınlaşması, aşırı şağcıların aslında çok uysal olan ve her durumda çatışmadan kaçınan İsveç halkını “göçmenler ve mülteciler” üzerinden bölerek kutuplaştırması, eski devlet adamı kumaşlı politikacıların partilerde çok azalması, kimi partilerin başında, “başında kavak yelleri” esen genç ve tecrübesiz sözde liderlerin bulunması, uzlaşı ve orta yolu bulma kültürünün cenneti olarak bilinen ve bu zamana kadar da gerçekten öyle olan İsveç’in bu temel sorun çözme özelliğini temelinden sarstı ne yazık ki !

Aşırı sağcı ırkçı partinin terazinin dilini elinde tuttuğu 8 yamalı bu yeni İsveç meclisinin istikrarlı bir hükümet çıkarması gerçekten zor gibi gözüküyor. Üç ay sonraki seçimde oyunuzu hangi partiye vereceğinizi şimdiden düşünün !

TANER YILDIZ

Bu yazının her türlü telif hakkı saklıdır.

Bir Cevap Yazın