İsveç’te Noel nasıl kutlanır ?

İsveç’in Noel adetleri nelerdir ?

Noel Çamı, Noel Baba, Noel Hediyesi, Noel Pazarı, Noel Şamdanı, Advent Mumları, Noel Tekesi, Noel İçkisi, Noel Yemeği, Noel temizliği, Azize Lusiya yürüyüşü, Noel Işıklandırması, Noel Tatili…

• Noel Yortusu, Noel Bayramı, Doğuş Bayramı da denilen Noel‘in dinsel kökeni; İsa peygamberin doğum gününün kutlanmasıdır. Noel ve hiçbir dini içeriği olmayan “Yılbaşı” arka arkaya geldiği için iki kutlama da bir arada yapılıyor.• Bakire Meryem Ana, Hz İsa’yı günümüzden 2020 yıl önce Kudüs’ün 10 km güneyinde Beytüllahim‘de (Betlehem) bir mağarada ya da bir ahırda “babasız” doğurmuş ve beşiği olmadığı için onu kundaklayıp, ahırın yemliğine yatırmıştı. Doğum anında mağaranın üzerinde duran parlak Beytüllahim Yıldızı da bu “kutlu doğuş”u tüm evrene müjdelemişti.

Doğudan yola çıkan ve Beytüllahim Yıldızı’nı takip ederek bu mağarayı bulan “Üç müneccim kral” (doğulu üç bilge) da yanlarında getirdikleri hediyeleri kundaktaki bebek İsa’ya vermişlerdi.

• Hz İsa’nın doğum gününün kutlanmasına ilk kez doğumundan 400 yıl sonra (m.s. 396) başlandı.

Aslında Hz. İsa’nın doğum günü tartışmalıdır.

Gerçek şu ki; Hz İsa’nın gerçek doğum gününü sadece Tanrı biliyor ! Çünkü ne başka bir kaynak yerde ne de İncil’de bu konuda bir bilgi ya da tarih yazmıyor !

Mezhepler arasında da tarih ve ritüel farkları bulunuyor.

Batı Hristiyanları (Katolikler ve Protestanlar) 25 Aralık ta kutlarken, Doğu Hristiyanları (Ortodokslar) 6 ve 7 Ocak’ta kutluyorlar.

Ama 6 ocak daha inandırıcı. Çünkü tarihsel olarak, bütün Hristiyan kiliseleri 4. yüzyıla kadar, 6 Ocak tarihini, Hz. İsa’nın Kutsal Doğuş Bayramı olarak kutluyorlardı.

Hiç bir malı olmayan fukara Romalılar ve köleler arasında hızla yayılan Hristiyanlığa karşı yüzlerce yıl gaddarca savaşan, hristiyanlara ağır baskı ve zulüm yapan, onları arenalarda ve sokaklarda vahşi hayvanlara parçalatan Pagan Roma imparatorluğu en sonunda 391 yılında hristiyanlığı kabul etmiş ve bununla da yetinmeyip üstüne bir de “devlet dini” ilan ederek Hz İsa’nın Doğum günü başta olmak üzere kimi yerlerini yeniden düzenleyerek devlet kontrolüne almıştı.

O zamanlar Romalılar bir Pagan geleneği olarak kış dönümü sırasında güneşin doğuşunu kutsamak için 25 Aralıkta bayram yapıyorlardı.

Roma Kilise’sinin aldığı kararla; 25 Aralık tarihi Noel yani İsa Mesih’in Kutsal Doğuşu Bayramı olarak ve 6 Ocak tarihi ise “doğulu üç müneccim kralın” yeni doğan İsa’yı ziyaret günü olarak yeniden tanımlandı. 

Kilise 6 Ocak tarihini, bu Pagan kış dönümü bayramının yerine koyarak hem bu Pagan geleneğini geçersiz kılmak ve hem de Romalıların hristiyanlığı benimsemek için onların bayram yapmaya alışık olduğu 25 Aralık tarihiyle değiştirdi !

• İsveçliler çoğu ülkeden farklı olarak savaş ve kılıç zoruyla değil de hem devlet olarak güçlü Roma kilisesine karşı çıkarlarını korumak hem de kıyamet günü korkusuyla ve misyonerlik yoluyla yaygın olarak 1200 lerde hristiyanlığa (önce Katolik sonra da Protestan oldular) geçtiler.

İsveçliler Hristiyanlığa geçmeden önce Vikingler zamanında çok tanrılı Pagan Asa inancına (asatro) sahiptiler.

Bugünün İsveç laik toplumunda Noel, halkın çoğunluğu için bir Hristiyanlık kutlamasından çok, uzun bir tatil döneminde dinlenilen, aile ve yakın akrabalarla biraya gelinip yenilen içilen, eş dost gezilen, hediye alıp hediye verilen ve bol bol alışveriş edilen modern bir eğlence ve aşırı tüketim bayramına dönüşmüş durumdadır.

İsveç’te halkın % 61’i İsveç Kilisesi’ne üye olmasına rağmen ancak % 2’si ibadet etmek için kiliseye gidiyor. Noel’de de kimi yaşlılar ve dindarlar dışında neredeyse hiçbir İsveçli kiliselerde düzenlenen Noel ayinine gitmiyor !

Baharatlı sıcak şarap (glögg), Noel pırıltısı ((julprynt) safranlı çörek (lussebulle), Noel huzuru (julefrid), sevgi (kärlek) gelenek (tradition), armağanlar (julklappar), zencefilli kurabiye (pepparkaka), kartopu oyunu (snöbollskrig), mum yakmak (tända ljus), neşe (glädje), ahenk (harmoni)

İsveç’te Noel’e niçin Jul deniliyor ?

İsveç’te Noel kutlaması aslında çok sonradan dini nitelik yüklenerek kutlanan çok eski bir putperest (çok tanrılı) Pagan bayramıdır !

İsveç dahil Cermen toplumlarda Noel kutlamasının kökleri Hristiyanlık öncesi putperestlik dönemine dayanmaktadır.

İsveç’te Noel’e “Jul” deniliyor. Çünkü Jul sözcüğü Vikinglerin 21 Aralık’ta başlayıp 12 gün boyunca kutladıkları Kış Gündönümü Bayramı’na (Julblot) verdikleri bir ad. İsveççenin atası eski Nors dilindeki “Jol” sözcüğünden geliyor. Bu kış festivali eski İngilizcede’de “Yule” diye adlandırılıyor.

İsveçliler Hristiyanlığa geçtikten sonra Jul sözcüğü artık Noel anlamında kullanılmaya başlanıyor.

İsveç’teki Noel kutlaması; Pagan, İskandinav, Alman ve Hristiyanlık geleneklerinin ve kültürel motiflerinin bir karışımından oluşuyor.

İskandinavların hristiyanlık öncesindeki “Kış gündönümü festivali”yle Noel aynı günlere rastladığı için bu kış bayramı adetlerinin kimi unsurlarına dinsel nitelik kazandırılıp dönüştürülerek Noel kutlamasına aktarılmış. Böylelikle de İsveçlilerin din değiştirmesi kolaylaştırılmış !

Bu nedenle Noel’de İsa Mesih’in “kutlu doğuş“una odaklanan dinsel ayinlerden daha çok, kimileri hristiyanlık öncesi çok tanrılı dönemden kalan ve sonradan Almanya’dan alınan kültürel gelenekler daha çok göze çarpar.

Bugünkü Noel geleneklerinin pek çoğu 19. ve 20. yüzyıllarda yani 100 yıl önce şimdiki haliyle ortaya çıkmıştır.

• Noel Geleneği (Jultradition)

Noel Bayramı’nın en temel geleneği İsa Mesih’in doğduğu bu kutlu gecede dünyanın huzur, barış ve kardeşlik içinde olması ile kutlamaların sevgi, sevinç ve ahenk ortamında yapılmasıdır.

Özellikle çalışan çocuklu annelerin Noel temizliğini titizlikle yapması, evde Noel havasını yaratabilmek ve tüm geleneklerini yaşayabilmek ve çocuklara yaşatabilmek için bir ay öncesinden başladığı hazırlıkları yetiştirmeye çabalaması, son ana kadar süren alışveriş koşuşturması ve tatlı bayram telaşı da bir Noel geleneği sayılabilir.

• Karlı Noel (julsnö)

İsveç Noel’in olmazsa olmazı mutlaka ve mutlaka kar yağmasıdır, yani “beyaz Noel” (vitjul) olmasıdır.

Noel zamanı yaşanabilecek en kötü hayal kırıklığı kutlamanın karsız, kuru ve iç karartıcı gri bir havada geçmesidir!

• Noel çamı (Julgran)

Noel çamı, Noel kutlamasının baştacı ve sembolü olan en önemli aksesuardır.

Noel yaklaşırken oturma odasının baş köşesine pek gösterişlice kurulur!

Bugünküne benzer süslü Noel çamı İsveç’te ilk kez 1700 lerde görülmüş. Bugünkü haliyle Noel çam ağacı geleneği İsveç’e Almanya‘dan gelmiş ve 1800 lü yıllar sonunda tüm evlerde yaygınlaşmış.

Çamın tepesine kondurulan yıldız, İsa Mesih’in doğumunu müjdeleyen “Beytüllahim Yıldızı”nı (Betlehem stjärna) sembolize ediyor. Eski İskandinav Pagan kültürünün de Noel ağacı geleneğinde izleri var. Vikingler çok eskiden soğuk ve karanlık iklimlerinde “Güneş”in bir Tanrı olduğuna inanırlarmış. Karanlığın en uzun ve çekilmez olduğu bu günlerde “güneşin hastalanıp güçten düştüğünü” sanarlarmış.

Bunun için Güneş Tanrı’sına iyileştikten sonra herşeyin yine önceki gibi yemyeşil olacağını ve yine etrafına ışık ve sıcaklık saçacağını, hatırlatmak için yıl boyu yeşil kalan çam ağaçlarını evlerine koyarlarmış.

Çam ağacı ışıklı ve rengarenk, çoğu yuvarlak ve yıldız şekilli parlak süslemelerle ve pırıltılı şeritlerle (julpynt) süslenir. Noel’in rengi kırmızı ve beyazdır ! Tüm süslemelerde ve aksesuarlarda bu iki renk hakimdir.

Çocuklar için önceden alınan ve parlak kağıtlara sarılıp kurdeleyla bağlanan irili ufaklı armağan paketleri, bu ışıl ışıl ve rengarenk süslü Noel çamının altına, -Noel arifesinde (Julafton) açılmak üzere – çocuklara göstermeden bırakılır.

• Noel Baba (Jultomte)

İsveç’te bugünkü Noel baba (jultomte) figürü; biraz eski İsveç halk inanışındaki “çiftlik baba” (gårdstomte) ile “Noel Tekesi” (julbocken) biraz da bizim Antalya – Demreli “Aziz Nikolaos” ile Amerikalı “Santa Claus”un modern bir karışımıdır.

Göbekli, uzun beyaz sakallı ve kırmızı libaslı ve beyaz kuşaklı Noel baba, efsaneye göre Kuzey Kutbu’nda eşi ile birlikte yaşar. Çocuklar için oyuncaklar yapar. Çocuklar Noel Baba’ya mektup yazarak Noel’de hangi hediyeyi istediklerini bildirirler.

Noel Baba da Noel arifesinde ren geyiklerinin çektiği hem karda kayan hem de havada uçan kızağına istenilen hediyeleri doldurur ve evleri tek tek dolaşarak hediyelerini ya elden dağıtır ya da çocuklar görmeden süslü Noel çam ağacının altına sessizce ve gizlice bırakır.

Gerçekte ise hediyeleri eve çoğu zaman Noel baba kılığına giren aileden birisi sırtında kocaman bir çuvalla getirir !

İsveç’in Noel Baba‘sı çocuklara hediyesini vermek için öyle eve gece vakti bacadan girmez!

Bunun yerine Noel baba, 24 Aralık’ta ki Noel Arifesi (Julafton) günü öğleden sonra ya da akşam üzeri sırtında hediye çuvalıyla evleri tek tek dolaşır !

• Noel Hediyesi (Julklapp)Noel hediyesinin dinsel kökeni; çocuk İsa’ya doğulu “üç müneccim kralın” verdiği hediyeden geliyor.

Noel’de bu nedenle öncelikle çocuklara hediye verilerek, çocuklar sevindirilir!

Aile bireylerine, yakın akraba ve arkadaşlara da yılbaşı hediyesi verilir. Noel hediyesi vermenin asıl amacında “bir hayır yapma” niyeti olduğu için eskiden öncelikle zenginlerin; evlerindeki hizmetlilerine, muhtaçlara ve yoksullara hediye vermesi adetenmiş.

Şimdi İsveç’te muhtaçların ihtiyacını belediyeler karşıladığı için zengin işverenler ve şirketler bu geleneği yaşatmak için bunun yerine çalışanlarına sembolik Noel hediyeleri dağıtıyorlar.

Noel  hediyesinin ne olacağı konusunda hiçbir kısıtlama yok.  İsveç’te Noel’de en çok çocuk oyuncağı ve kitap hediyesi tercih ediliyor.

Geçen yıl ölen ve cimriliğiyle ün yapan İsveç’in en zengini ve Ikea’nın sahibi Ingvar Kamprad ölmeden önce işçilerine adam başına 10 biner krondan tam 1 milyar kron nakit parayı Noel hediyesi dağıtmıştı ! 

Ayrıca işyerleri çalışanlarına topluca Noel’e özgü yemeklerden oluşan Noel büfesi (julbord) ikram ederler.  

Julklapp adı, hediyenin eğlenceli biçimde ve alaylı manilerle (julrim) verilmesi geleneğinden geliyor.

Birisine hediyesini verirken “kapısına sesli olarak tempolu vurmak (klappa) ve görünmeden bırakarak kaçıp sıvışmak, ya da hediyeyi “çaktırmadan oraya koymak veya fırlatmak‘ gibi…

Şimdi ise böyle yapılmıyor. Bunun yerine hediye paketleri Noel arife gününde, “evden gazete alma bahanesiyle çıkıp, Noel baba kılığına giren evin babası” ya da bir başkası, sırtında önceden hazırladığı hediye çuvalıyla eve dönüyor ve Noel Baba‘yı sabırsızlıkla ve heyecanla bekleyen çocuklara dağıtıyor.

• Varyemez amca ve dostları çizgi filmi (Kalle Anka)

İsveç TV ‘sinde 1960’dan beri her yıl muhakkak Noel Arife gününde (Julafton) saat 15.00 da gösterilen; Donald Amca ve dostları mutlu Noeller diliyor (Kalle Anka och hans vänner önskar god jul) adlı içinde Boğa Ferdinand (Tjuren Ferdinand)’ın pinti Varyemez Amcanın da olduğu klasik Disney çizgi filmi paketine hep birlikte ailece bakılması da alışılmış ve sevilen, “o olmazsa Noel olmaz” denilen ve çok önemsenen bir Noel geleneğidir !

• Noel Yemeği (Julmiddag)Arife gününde ailenin tümü biraraya gelir ve hep birlikte vakit geçirir. Yaşça büyük olanlara uzak ya da yakın akraba ziyaretleri yapılır. Hatta bazı akrabalarla yılda bir kez sadece Noel’de karşılaşılır !

Arife günü akşamı (Julafton) yakın akraba ve yakın dostlarla Noel sofrası’na birlikte oturulur ve iyi dileklerler eşliğinde mutlaka birlikte kadeh kaldırılır !

Noel sofrasının kralı, olmazsa olmazı ve şeref misafiri; önce tencerede haşlanıp hardal ve şekere bulandıktan sonra fırında kızartılan geleneksel Noel jambonu (domuz budu) Julskinka‘dır.

Domuz budunun haşlandığı tenceredeki et suyuna ekmek bandırılması da (Dopp i grytan) vazgeçilmez bir Noel adetidir !

Geleneksel Noel Sofrası’nda her zaman; domuz budu (julskinka), domuz incik (grisfötter), domuz kaburga (revbenspjäll) İsveç köftesi (köttbullar), parmak sosis (prinskorv), dana yahnisi (kalvsylta), ciğer ezmesi (leverpastej) sardalyalı patates (jansons frestelse) salamura ringa balığı (sill), Somon salamura (gravad lax) kurutulmuş balık (lutfisk), kırmızı lahana (rödkål), pancar salatası (rödbetssallad) ve Noel kaşarı (julost) bulunur.

Tatlı olarak da genellikle İsveç sütlaçı (risgrynsgröt) yenir.Noel süresince bol bol zencefilli kurabiye (pepparkakor) ve safranlı çörek (lussebulle) tüketilir.

• Noel İçkileri (glögg, julmust)Kırmızı şarabı ısıtarak yapılan ve içine katılan çeşitli baharatlar ve çeşnilerle lezzet katılan, alkollü ya da alkolsüz olabilen İsveç’e özgü geleneksel baharatlı sıcak şarap (glögg) ve alkolsüz Noel birası (julmust) Noel zamanı bol bol içilir.

Noel sofrasında erkeklerin, minik kadehlerden hızlıca ağızlarına tek dikimde attıkları sert İsveç rakısı ‘snaps’ (nubbe) ile sofrada ‘skål‘ (şerefe) yapmaları, hiç ihmal etmedikleri köklü bir Noel geleneğidir.

Hediyeler açılırken de çevredeki yetişkinler genellikle bira, konyak ya da Porto şarabı içerler..

• Tatlı-çerez masası (Gottebord)

Noel işlemeli örtülü ve Noel süslü masaya çeşit çeşit şekerlemeler ve çerezler konulur.

Genellikle Noel şekerleri, karameller, kurabiyeler, çörekler, marzipan, çukulata, badem ezmesi, kuru incir, kuru üzüm, hurma, fındık -fıstık, ceviz bu masaları süslerler.

Advent (Kutlu doğuşa hazırlık dönemi)

* Advent Şamdanı (Adventljusstake)

Üçgen şeklindeki yedi mumlu elektrikli advent şamdanı evdeki pencerelerin önlerine bir ay önceden konulur.

Balkonlar ve bahçedeki kuru ağaç ve yeşil çamlar minik ampüllü şerit lambalarla pırıl pırıl ışıklandırılır.

* Advent Yıldızı (adventsstjärna)

İsa peygamberin kutlu doğuşunu müjdeleyen Beytüllahim Yıldızı’nı hatırlatan ve kağıttan yapılan bu ışıklı yıldız İsveç’e 1900 lerde Almanya’dan geldi.

Noel döneminde hemen hemen her evin penceredine rengarenk advent yıldızları asılır.

* Advent mumu (adventsljus)

Noel hazırlıkları Kasım ayı son Pazar’ında başlayan ve ‘kutsal doğuş’ haftasında yani Noel’de sona eren ‘dört adventin (Noel öncesinin 4 Pazar’ı) ilk mumunun yakılması ile başlar.

Sırasıyla her sonraki Pazar günü bir mum daha yakılır. Böylece Noel günü mumların hepsi de yanar durumda olur. Bu dönemde oruç tutanlara da rastlanır.

• Noel Pazarı (Julmarknad)

Noel Pazarı kurulmasının geçmişi ortaçağa dayanıyor. İlk kez Avrupa’nın Almanca konuşulan yerlerinde ortaya çıkan ve İsveç’e de Almanya’dan gelen Noel Pazarı genellikle şehirlerin tarihi meydanları ve merkezi yerlerinde kuruluyor.

Çok canlı ve çok renkli olan Noel pazarlarında geleneksel Noel yiyecekleri, içecekleri, hamur işleri ve el sanatları ürünleri satılır.

İsveç’in en eski ve en ünlü Noel Pazarı 1837’den beri her Noel’de Gamla Stan (eskişehir) Stortorget (büyük meydan) kurulanıdır.

Stockholm’daki açık hava müzesi Skansen‘de kurulan klasik Noel Pazarı’da bir diğer önemli, çok ziyaret edileni ve sevimli olanıdır.

• Sankta Lucia yürüyüşü (Luciatåg)

13 Aralık Lucia günüdür (Luciadagen). Lucia günü ve Advent, Noel kutlamasının çok yaklaştığının bir işaretidir.

İsveç’e İtalya’dan gelen ama sonradan isveçlileşen, karanlıkları aydınlatan Sankta Lucia (Azize Lusiya) yürüyüşü, tüm okullarda, çocuk yuvalarında ve kiliselerde 13 Aralık‘ta sabah saatlerinde yapılır.

Uzun beyaz giysili ve kırmızı şerit kemerli genç kızların en önünde, başında mumlu taç taşıyan Azize Lucia (Sankta Lucia) ve arkasında başlarına pırıltılı şerit saran ve ellerinde yanan bir mum tutan nedimeler (tärnor) ile yıldızlı oğlanlar (stjärngosse) özel Lucia şarkısı eşliğinde Lusiya geçiti (luciatåg) yaparlar, koro halinde Lucia ve Noel şarkıları söylerler.

• Noel Tekesi (Julbocken)

İsveç Noel Tekesi (Julbocken) İsveç’in Hristiyanlık öncesi Pagan geleneklerinden olan ve Kuzey Mitolojisinde “güç ve bereket” sembolü olduğuna inanılan ve sonradan Noel Kutlamalarına taşınan İsveç’e ve Kuzey’e özgü bir Noel figürüdür.

İsveçlilerin Hristiyanlığa geçmeden önceki dini olan ‘Asa İnancı‘ na (asatro) göre ‘Şimşek Tanrısı Tor‘un arabasını iki güçlü teke çekerdi. Bu inanışa göre Tanrı Tor; birinin adı Tandgnissle (diş gıcırtan) ve ötekinin adı Tandglese (seyrek diş) olan iki tekenin çektiği arabasını sürerken, tekelerin diş gıcırdatmasından dolayı gökyüzünde şimşekler çakardı !

Noel Tekesi, Noel bayramındaki son yüz yılda yerini ve işlevini Amerika’daki kutlamaların tamamen ticarileştirmesinin etkisiyle Ren Geyiği‘ne bırakmak zorunda kaldı.

İri saplardan yapılan Noel Tekesi heykelinin en ünlüsü ve en kadersizi her yıl Noel öncesi Gävle şehri meydanına dikilen, dikildikten sonra da kundakçıları cezbeden ve genellikle Noel’i göremeden yakılmaktan kurtulamayan heybetli Gävle Noel Tekesi‘dir.

Noel ışıklandırması (Julbelysning)

Aralık ayı İsveç’in en uzun veren karanlık günleridir.

Aralık ayı başında İsveç’teki her evin penceresine 7 mumlu advent şamdanı çıkarılır ve rengarenk advent yıldızları pencerelere asılır.

Evlerin önündeki çamlar ya da kuru ağaçların bazıları ev sahibinin zevkine ve hayal gücüne göre renkli ışık şeritleriyle süslenir.

Her semtin meydanına mutlaka tepesinde bir yıldız parlayan ışıklı bir büyük Noel çamı dikilir.

Şehir meydanlarına semtlerdekine göre çok daha büyük boyutlu ve ışıklarla süslenmiş Noel çamları yerleştirilir.

Son yıllarda Stockholm merkezine serpiştirilen ve çatal boynuzları göğe yükselen ışıklı geyik heykelleri, heybetli duruşlarıyla geceleri kendine bakanları hayran bırakır.

Şehir merkezindeki tarihi Kungsgatan caddesi ve diğer kalabalık alışveriş caddeleri rengarenk ışıklarla süslenir.

• Noel Tatili (Julhelgen)İsveç’in yaz tatilinden sonra en uzun tatilidir. Kabaca 2 hafta sürer. (20 Aralık’ta başlar 6 Ocak’ta biter).

Hediyelerin dağıtıldığı, ziyaretlerin yapıldığı ve ailecek Noel yemeğinin yenildiği Noel arife gününde herkes kutlamaya katılabilsin ve ailesiyle birlikte olabilsin diye (en geç öğleden sonra) İsveç’teki tüm işyerleri, dükkanlar ve mekanlar tamamen kapalı tutulur.

Sadece hastane acil servisleri, polis, itfaiye ve ulaşım araçları kısıtlı personelle işbaşında bulunur.

Noel şarkıları (Julsånger)

Bir ay boyunca mağazalarda ve radyolarda yerli ve yabancı Noel müzikleri çalınır. Kilise koroları Noel ilahileri okurlar.

İsveç’in bana göre en içli ve içtenlikli Noel şarkısı Bir Mum Yak (Tänd ett ljus) şarkısıdır:

İsveç halkınca çok sevilen, benim de çok sevdiğim ve bu günlerde dinlediğimde etkilenip hüzünlendiğim, sizin de dinleyince seveceğinizi bildiğim, bir İsveç Noel klasiği olan, sevgi ve umut dolu “Tänd ett ljus !” şarkısını ve sözlerini burada benim naçizane Türkçe çevirimle paylaşıyorum.

Bu da benden sizlere “çam sakızı çoban armağanı ” misali Noel hediyem ve selamım olsun !

İsveç’in en güzel Noel şarkısı

BİR MUM YAK !

Bir mum yak
ve yansın bırak,
yansın ki umut asla kaybolmasın.

Şimdi karanlık
ama tekrar doğacak aydınlık.

Bir mum yak, inandığın herşey için
Bağrında bizi barındıran bu gezegen için.
Bir mum yak dünya çocukları için.

Kayan bir yıldız gördüm,
bu gece herkes uyuduğunda.
Sanırım o anda,
seni umdum yakınımda,
Bir dakika önce bir saniye yanıp,
sonra da sönüp kaybolurken,
bir tek ben miydim onu gören ?

Şarkı söylediler radyoda, barış olsun diye dünyada
İnanmak isterdim bu yıpranmış laflara
Bir mum yak…

Bir kart aldım Wyndham’dan,
Neredeydi bilmiyordum ben.
Bir baktım ki haritaya,
dünyanın öbür tarafındaydın sen.

Ama aynıydı gökyüzü,
aynıydı deniz
ve gördüğüm yıldız.
kayıp gitmişti
düşlediğimiz her şey için,
kayıp gitmişti
düşlediklerimizi unutmamamız için.
Bir mum yak…

Mutlu Noeller, mutlu yeni yıllar !
Kendine iyi bak, söz ver bana !
bu dileğim benden selam sana.

Bir mum yak ve yansın bırak,
yansın ki umut asla kaybolmasın,

Bir mum yak, inandığın herşey için,
Bağrında bizi barındıran bu gezegen için.

Bir mum yak yeryüzü çocukları için.
Ahh bir mum yak dünya çocukları için !
Bir mum yak dünyanın çocukları için
.

Söz yazarları: Niklas Strömstedt ve Lasse Lindbom (1987)

Türkçesi: Taner Yıldız

TÄND ETT LJUS !

Tänd ett ljus
och låt det brinna,
låt aldrig hoppet försvinna,

det är mörkt nu,
men det blir ljusare igen.

Tänd ett ljus för allt du tror på,
för den här planeten vi bor på.
Tänd ett ljus för jordens barn.

Jag såg en stjärna falla,
det var i natt när alla sov.
Jag tror jag önskade då
att du var nära.
För en minut sen brann den en sekund,
sen försvann den var det bara jag som såg?

På radion sjöng dom om fred på jorden,
jag ville tro dom slitna orden.
Tänd ett ljus…

Jag fick ett kort från Wyndham,
jag visste inte var det låg.
Jag såg på kartan,
du är på andra sidan jorden.

Men det är samma himmel,
det är samma hav,
och stjärnan som jag såg,
föll för allting som vi drömmer,
föll för att vi aldrig glömmer.

Tänd ett ljus…
God jul och gott nytt år!
Lova va“ rädd om dig själv,
det är den hälsning du får.

Tänd ett ljus och låt det brinna,
låt aldrig hoppet försvinna,

det är mörkt nu, men det blir ljusare igen.
Tänd ett ljus för allt du tror på,
för den här planeten vi bor på.

Tänd ett ljus för jordens barn.
Åh. Tänd ett ljus för jordens barn.
Tänd ett ljus för jordens barn.

Skriven av :Niklas Strömstedt och Lasse Lindbom (1987)

https://youtu.be/wfW2gzNUf-U

Noel tatil günleri şunlardır :

24 Aralık Noel Arifesi (Julafton)
25 Aralık Noel Günü (Juldagen)
26 Aralık Noel İkinci Günü (Annandag Jul)

31 Aralık Yılbaşı gecesi (Nyårsafton)
1 Ocak Yeni Yıl Günü (Nyårsdagen)

6 Ocak Onüçüncü Gün (Tretteondedagen)
13 Ocak Yirminci Gün (Tjugondedagen)

• Noel Çamının yağmalanması (Julgrandsplundring)

Noel tatili, 13 Ocak 2017 de “på tjugondag Knut ska granen ut”.denilerek Noel Çamı‘nın etrafında önce bir güzelce ‘döne döne oynanır (Knutsdans) sonra da ‘süsleri kopartılır ve böylece Noel çamı yağmalanıp (Julgransplundring) pencereden dışarı atılır ! Şamdanlar kaldırılır ve gelecek Noel’e saklanır.

Noel ağacı yağmalandıktan sonra kimi yerlerde bir eğlence düzenlenir ve Noel ağaçları hep birlikte topluca yakılır.

Böylelikle Noel kutlamasının tamamen bittiği ilan edilmiş ve Noel’in tüm izleri silinmiş olur !

Ne diyelim ?
Son olarak da Noel kutlamasının hiçbir dini içeriği ve Hristiyanlık’la ilgisi olmayan kimi kültürel adetlerinin kimi Müslümanlarca İsveç’te yapılmak istenmesi konusundaki kişisel fikrimi söyleyeyim ve benim bunlardan hiçbirini kendi ailem de yapmadığımı da özellikle belirteyim:

İsveç özgür bir ülkedir ve isteyen istediği kutlamayı istediği biçimde hiç bir kimseye hesap vermeden yapabilir !

Bu konuda aslolan “niyet” dir !

Bana göre salonuna süslü Noel çamı koymak, bu karanlık günlerde evini şamdanlarla ışıklandırmak, çocuğuna ya da yakınına yılbaşı hediyesi alıp alıp vermek, ailece hep birlikte İsveçlilerin Noel yemeklerini yemek, uzun süredir görülmemiş dostları ziyaret etmek, barış ve huzur dilemek hatta bir kiliseye gidip Noel ayini izlemek ve orada ilahi dinlemek gibi kimi Noel geleneklerine uyan ya da kutlamasına katılan bir müslüman bundan dolayı kesinlikle din değiştirmiş ve Hristiyan olmuş sayılmaz !

Aynı bir Hristiyan çocuğun “Şeker Bayramı”nda mahalledeki müslüman arkadaşlarıyla birlikte kapı kapı dolaşıp şeker toplaması, arkadaşının yaşlı anneannesinin elini onunla birlikte öpmesi ya da bir müslümanın bayram sofrasına oturup yemek yemesiyle hatta Mevlid Kandili’nde bir camiyi ziyaret edip, okunan Kur’anı ve mevlidi dinlemesiyle müslüman olamayacağı gibi !

Çünkü bir Müslümanın ancak kalbiyle inandıktan sonra bir kiliseye gidip “vaftiz” olmadan Hristiyan olamayacağını ve bir Hristiyanın da kalbiyle iman edip, bir imamın huzurunda “Kelime-i Şehadet” getirmeden Müslüman olamayacağını çok iyi biliyorum.

Kaldı ki “gerçek müslümanlar” da Kuran ayetlerinde söz edildiği gibi Hz İsa’nın Meryem anadan kutlu doğuşuna, peygamberliğine, ölmediğine ve göğe yükseldiğine inanıyor ve ona çok derin hürmet duyuyor.

İsveçlilerin yüzde 40’ı bu Noel tatilinde İsveç’in soğuk ve karanlık havasında kiliseye gidip dini ayinlere katılmak yerine, güneşlenip denize girmek için Tayland ve Kanarya Adaları’na uçmayı tercih ediyorlarmış.

Hani bana göre de hiç fena etmiyorlarmış !

God Jul !
Gott nytt år !

Mutlu Noeller !
Yeni yılınız şimdiden kutlu olsun !

TANER YILDIZ

Suluboya resimler İsveç halkının gönlünde taht kurmuş sanat adamı ressamları olan en ünlü Carl Larsson‘a aittir.

Bu yazının her hakkı saklıdır.

Bir Cevap Yazın