İsveç’te sosyal yardım nasıl alınır ?

İsveç’te Sosyal yardım parası ne kadardır ?

Sosyal yardımı kimlerin almaya hakkı vardır ?

Sosyal yardım başvurusu nereye ve nasıl yapılır ?

İsveç hükümeti sosyal yardım tutarına 1 Ocak 2019 dan itibaren yüzde 2 zam yaptı. Böylece büyüklere ve küçüklere ayrı ayrı verilen aylık sosyal yardım tutarları 60 – 100 kr civarında artırıldı.

İsveç’e özgü refah toplumu devleti modeliyle yönetilen İsveç’te hiç kimse, özellikle çocuklar ve gençler aç ve açıkta kalmaz !

İsveç refah devleti “sosyal hizmet yasası” (socialtjänstlagen) gereğince, belediyeler aracılığıyla muhtaç olan herkese her ay karnını doyuracağı ve asgari temel ihtiyaçlarını sağlayacağı belli bir tutarda nakit para yardımı yapar ve başını sokacağı bir evin kirasını karşılar.

Bu yasal sosyal yardımdan dolayı hiçbir yurttaş hiçbir zaman herhangi bir siyasi partiye ya da belediyeye kendini borçlu hissetmez ve bu seçimlerde verdiği oyu etkilemez.

Zaten İsveç’in sağdan sola tüm siyasi partileri yasa gereği yapılan bu sosyal yardımı temel bir insani hak olarak gördükleri için bunu kesinlikle seçim malzemesi yapmaz.

İkamet edilen belediyeden alınan ve halk arasında bilinen yaygın adı “sosyal yardım” (socialbidrag) olan nakit para yardımının resmi adı “ekonomik yardım” (ekonomiskbistånd) ya da “geçim desteği” (försörjningsstöd) dür.

Kimlerin sosyal yardım almaya hakkı vardır ?

İsveç’te sosyal yardım almak her vatandaşın ve oturum izni olan her yabancı kökenlinin hakkıdır. Bu sosyal güvence sosyal hizmet yasasıyla sağlanır.

Asgari temel ihtiyaçlarını (barınmabeslenme) karşılamaya yetecek kadar aylık bir geliri olmayanlar, hiç aylık geliri olmayan muhtaçlar, aylık geliri tüm ailesini geçindirmeye yetmeyenler, sigortasız işsizler, evsizler, mülteciler, dar gelirliler, ya da geçici acil ekonomik sıkıntıya düşenler alabilir.

Sosyal yardım İsveç vatandaşlarına ve oturum izni olan yabancılara aynı koşulda ve eşit tutarda yapılır.

Muhtaçlara sosyal yardım ödemekle yasa gereği belediyeler yükümlü oldukları için ihtiyaç sahibi kişiler öncelikle ikamet ettikleri ve nüfusuna kayıtlı oldukları belediyenin “sosyal birimi”nden bilgi ve randevu alarak ve yazılı olarak sosyal yardım başvurusunda bulunabilir.

Asgari sosyal yardım tutarı (riksnorm) ne demektir ?

Riksnorm“; bir bireyin, bir hanenin ya da ailenin öncelikle barınma ve beslenmesi için zorunlu temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek şekilde hesaplanan ve hükümetçe her takvim yılı başında yeniden belirlen bir asgari sosyal yardım tutarıdır.

Her belediye bu asgari geçim tutarına mutlaka uymak zorundadır.

Belediyeler muhtaç kişilere ve ailelere bu en az tutarın (riksnorm) altında sosyal yardım yapamaz ama eğer isterlerse daha üstünde yapabilirler !

Asgari sosyal yardım tutarı “riksnorm” hangi giderleri karşılar ?

Her belediye için aynen geçerli olan ve ister isveçli isterse yabancı kökenli herkes için eşit miktarda ödenen asgari sosyal yardım tutarı “riksnorm” şu temel ihtiyaç giderlerini kapsar;

Yiyecek, giyecek, ayakkabı, kişisel bakım ve temizlik, telefon, günlük gazete, çocuk sigortası, serbest zaman uğraşısı gibi bireysel geçinme giderleri.

Bu asgari tutarın dışında ayrıca ailenin ya da kişinin özel durumuna göre gereksinim duyulan kimi özel ihtiyaçları için de; örneğin aylık ulaşım kartı, ilaç, sağlık, gözlük, diş bakımı, ev eşyası, taşınma ve cenaze kaldırma masrafı gibi makul ekstra giderler için de Sosyal yardım (ekonomiskbistånd) alınabilir.

Barınma konusunda da ihtiyaca uygun büyüklükte olan bir konutun aylık masrafı (ev kirası, ev sigortası, elektrik gideri) karşılanır.

Sosyal yardım ihtiyaç sahibine nakit para olarak ya banka hesabına yatırılır ya da çek olarak ev adresine postalanır.

Sosyal yardımın şartları nelerdir ?

Sosyal yardım alma hakkının en önemli şartı; muhtaç durumda olunması, kendi imkanıyla geçimini sağlayabilmek için elinden gelen her türlü çabayı göstermiş olması, hastaysa doktor raporu olması ve çalışabilir durumdaysa İş Bulma Kurumu’na (arbetsförmedling) “iş arayan” (arbetsssökande) kaydı yaptırması ve aktif biçimde bir iş aramasıdır.

Sosyal yardım nereden alınır ?

Öncelikle ikamet kaydı bulunan belediyeden ya da kayıtsız olunsa da o an kalınan belediyeden alınır !

Sosyal yardım başvurusu nereye, nasıl yapılır ?

Yardım başvurusu ancak oturulan belediyenin “sosyal hizmet” birimine yazılı dilekçeyle yapılır.

İhtiyaç duyulan her durumda ve zamanda sosyal yardım başvurusu yapma hakkı vardır. Yapılan bir başvuru istendiği zaman geri çekilebilir.

İlgili belediye başvuruyu hemen işleme koymak, inceleyip kabul ya da red biçiminde gerekçeli bir karara bağlamak ve bunu yazılı olarak ilgili kişiye bildirmekle yükümlüdür.

Sosyal yardım incelemesi nasıl yapılır ?

Başvuruyu işleme koyan sosyal hizmet memuru (socialsekreterare) ilgili kimsenin ailevi durumuna ve ekonomik koşullarına yönelik bir inceleme (utredning) başlatır ve gerekli gördüğünde o kimseyle ilgili diğer kurumlarda tutulmuş (arbetsförmedling, a-kassa, försäkringskassa, Pensionsmyndigheten, skatteverket, vb) kayıtlarını araştırır.

Memur bu incelemeyi ancak ilgili kimsenin rızasıyla başlatabilir. Başvuru formunda izin verilip verilmediği işaretlenir. Başlatılmış bir inceleme yine ilgili kişinin isteğiyle yarıda kesilebilir. Ancak bir inceleme yapamadığı için ilgili kimsenin içinde bulunduğu ailevi ve ekonomik koşullar hakkında ikna olmayan ve kanıtlı bilgi ve belgelere ulaşamayan memur başvuruyu bu nedenle red edebilir.

İsveç’te evli çiftler birbirlerini ve 18 yaşından küçük çocuklarını ortaklaşa geçindirmekle yükümlüdür. Bu nedenle haneye giren her türlü gelir sosyal yardım hesaplamasına katılır.

Memur incelemesinde ilgili kişinin ve ailenin tüm bireylerinin hem isveç’teki hem de yurtdışındaki her türlü gelirini (maaş, hastalık ya da işsizlik parası, çocuk parası, nafaka, kira yardımı, kira geliri, vergi iadesi, yurtdışı emekli maaşı, piyango ikramiyesi) ile üzerlerine kayıtlı taşınırları (banka hesabındaki nakit para, faiz, hisse senedi, altın ve mücevher, antika eşya, otomobil, yat gibi) ve taşınmazları (ev, yazlık, dükkan, arsa, tarla gibi) kontrol eder.

Memur ilk görüşmeye gittiğinde ilgili kimseden yanında kira kontratı dışında ayrıca ailedeki herkesin banka hesabının son 3 aylık para hareketlerini gösteren ekstresini getirmesini / göndermesini isteyebilir.

Sosyal yardıma başvuran birisinin eğer üzerine kayıtlı bir evi varsa bunu hemen satması gerekmez.

Birkaç defalık geçici sosyal yardım aldıktan sonra elindeki kendi imkanıyla geçinebilmesi için en geç 3 ay içinde evini ve benzeri mülklerini satması ya da en azından satılığa çıkarması talep edilebilir.

Sosyal yardım tutarları nasıl hesaplanır ?

Hesaplamalar kişi başına kişisel geçim parası ve ortak hane gideri olmak üzere iki ayrı kalemde yapılır.

Bir kişinin ya da ailenin alacağı sosyal yardım hanedeki çocukların ve okul çağındaki gençlerin kaç yaşında olduklarına ve sayılarına, çocukların ve gençlerin öğle yemeğini evde mi yoksa okulda mı yediğine ve hanedeki yetişkinin / yetişkinlerin bekar ya da evli olmasına bağlı olarak değişiklik gösterir.

Geçimini sağlayacak hiçbir geliri olmayan her birey asgari tutar olan “riksnorm“un tümünü alır. Az da olsa herhangi bir geliri var ise sadece bu gelirle “riksnorm‘ arasındaki eksik farkı alır. Yani üstü tamamlanır !

Haneye giren tüm mevcut düzenli ya da düzensiz nakit gelirler ve varsa sahip oldukları mülkler sosyal yardım alma imkanını ve tutarını doğrudan etkiler.

2019 yılı için geçerli asgari sosyal yardım “riksnorm” tutarı kaç krondur ?

1 Ocak 2019 dan itibaren geçerli olan hane asgari sosyal yardımı “riksnorm” tutarları şu kadardır:

Yetişkin başına kişisel geçim yardımı:

Tek kişi: 3.090 kr
Evli çift: 5.570 kr

Çocuk başına kişisel geçim yardımı:

0 yaşında: 2.130 kr
1-2 yaşında: 2.380 kr
3 yaşında: 2.120 kr
4-6 yaşında: 2.380 kr
7-10 yaşında: 2.990 kr
11-14 yaşında: 3.440 kr
15-18 yaşında: 3.880 kr
19-20 yaşında: 3.910 kr

Evdeki kişi sayısına göre ortak hane gideri:

1 kişi: 990 kr
2 kişi: 1.100 kr
3 kişi: 1.380 kr
4 kişi: 1.570 kr
5 kişi: 1.810 kr
6 kişi: 2.050 kr
7 kişi: 2.220 kr

Hanedeki 7 den fazla her bir kişi için de 170 kr eklenir.

Aynı hanede yaşayan (evli olmayan ya da birliktelik yaşamayan) her yetişkine bir kişisel yardım (3.090 kr) yapılır ve ayrıca onun için de bir kişilik ortak hane gideri payı verilr

Örneğin 5 kişilik bir hanede yaşayan ayrı bir yetişkine verilecek yardım şöyle hesaplanır:

Ortak hane gideri 1.810/5 + 3.090 (kişisel geçim yardımı) = 3.452 kr.

Sosyal yardım başvurusu red edilirse itiraz edilebilir mi ?

Evet tabii ki edilebilir !

Çünkü İsveç gelişmiş bir refah devleti olduğu gibi aynı zamanda yurttaşlarının hak arayışını güvence altına almış bir hukuk devletidir.

Başvuru tümden ya da kısmen ret edildiğinde önce kararın tekrar gözden geçirilmesi (begära omprövning) talebinde bulunulur. Ret kararı değiştirilmez ise buna karşı en geç 2 ay içinde idare mahkemesine (förvaltningsrätten) itiraz (överklaga) edilebilir.

Başvuru kaydı nasıl tutulur ?

Belediyenin Sosyal birimi başvuru yapan kimseye ilişkin yaptığı inceleme sonrası elde ettiği önemli bilgileri kayda geçirmek ve belgelendirmekle yükümlüdür.

Bu kayıtlardaki bilgiler doğru ve tarafsız olmalıdır, ilgili kimseyi incitici herhangi bir bilgi ya da not içermemelidir. Başvuru yapan kimsenin kendi hakkında tutulan tüm kayıtları görme, doğruluğunu kontrol etme, yanlışlıkları düzelttirme ve farklı bir görüşünü isterse kaydettirme hakkı vardır.

Başvurudaki bilgiler ne kadar süre saklanır ?

Başvuruya ilişkin tüm bilgi kayıtları ve belgeler 5 yıl saklandıktan sonra imha edilir. Sosyal yardım başvurusunda yer alan bilgiler sır saklama yasası kapsamındadır. Dışarıdan hiç kimseye verilemez. Ancak bazı istisnalar vardır. Örneğin bir suç soruşturmasında polise dosyadaki bilgiler verilebilir.

Başvuruda yanlış bilgi verilirse ne olur ?

Başvuru yapan kimse ekonomik ve ailevi durumları konusunda doğru ve gerçek bilgileri vermekle yükümlüdür. Yanlış ya da eksik bilgiler vererek, haksız yere sosyal yardım alanlar “hileyle yardım alma” şüphesiyle polise ihbar edilir.

Sosyal yardım hangi yasa kapsamında yapılır ?

Asgari Geçim Yardımı‘na (försörjningsstöd) ilişkin kurallar Sosyal Hizmet Yasası (Socialtänstlagen) de yazılıdır.

Bu yasa hükmünde aynen şöyle yazmaktadır:

• ihtiyacını kendi sağlayamayan ya da başka bir şekilde karşılayamayan bir kimsenin geçinebilmesi için (belediye) sosyal hizmet kurulu’ndan destek (geçim yardımı) alma hakkı vardır.

• Bu yardım aracılığıyla her bireyin makul bir standartta yaşaması güvenceye alınır. Yardım, ilgili kimsenin yaşamını bağımsız olarak sürdürme imkanını güçlendirici biçimde yapılır. “

İsveç’te toplam ne kadar sosyal yardım ödeniyor ?

Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü (Socialstyrelsen) verilerine göre İsveç’te 2017 yılında 215 bin haneye toplam 10 milyar 700 milyon kron geçim yardımı yapılmıştır.

Ne diyelim ?

Sverige är fantastisk !

Türkçesi şu: İsveç harika bir ülkedir !

Sosyal yardım bir sadaka değil bir sosyal güvencedir. Zora düştüğümüzde ve gerçekten ihtiyaç duyduğumuzda bu yasal hakkımızı almaktan kesinlikle hiç utanmayalım ve hiç çekinmeyelim !

Haksız yere sosyal yardım alanlar mutlaka ve hatta çokça vardır. Özellikle de araştırılamayacağını bildiği için yurtdışındaki gelirlerini ve mülklerini gizleyenler olmaktadır. İşte asıl utanması ve yüzü kızarması gerekenler de bunlardır !

Bunlar gibi gerçekte muhtaç olmayan ama gerçek muhtaçların hakkını alarak, onların işlerini zorlaştıran ve yardıma başvuran yabancı kökenli gerçek muhtaçlara önyargıyla yaklaşılmasına neden olan bu gibi aç gözlüleri bildiğimizde, gördüğümüzde ya da duyduğumuzda ilgili belediyesine ve hatta polise ihbar etmekten lütfen çekinmeyelim !

Gerçekten muhtaç durumda olanlar ya da geçici ekonomik sıkıntıya düşenler için çok gerekli olan bu sosyal hakkın değerini bilelim !

TANER YILDIZ

İsveç’te sosyal yardım nasıl alınır ?” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın