İsveç’te Valborg şenlik ateşi bugün yakılır !

VÄLKOMMEN VÅREN / HOŞGELDİN BAHAR !

Valborg İsveç’in Bahar bayramıdır. Bir bahar şenliği, bir İsveç Hıdırellezi dir !

Kış karanlığından İsveç’in bakımlı ve korunaklı yemyeşil doğasına ve yaban hayatına sere serpe çıkıldığı ve sarmaş dolaş kucaklaşıldığı bir aydınlık gündür.

İsveç Valborg’u kıştan yaza gündönümü zamanının “ateşle” kutlanmasıdır.

İsveç’e baharın gelişini müjdeleyen Valborg Nisan ayının son gününde “siste april” kutlanır. Kış mevsiminin son günüdür. Bu günün akşamımda İsveç’in her yerinde geleneksel büyük “Şenlik Ateşi” yakılarak ve etrafında hep birlikte toplanılarak kutlanır.

İsveç’te Valborg’da ateş yakma geleneğinin 700’lü yıllara değin dayandığına inanılır.

Valborg halk dilinde ‘Majbrasa‘ ya da “Våreld” (Mayıs ateşi, Bahar ateşi) olarak da adlandırılıyor.

Valborg bir kadın adıdır ve eski almanca kökenlidir. Anlamı pek belli değil ancak kudret ve esirgeme sözcüklerinden türediği sanılıyor.

Valborg kutlaması geleneğinin kökleri Almanların 30 Nisan da kutladıkları ‘Walpurgisnacht‘ tan geliyor.

Eski alman halk inanışında cadıların bu gece şeytana uçmak için uzun saplı süpürgelere binenerek havalandıklatına inanılırmış ve bu cadıları korkutup kaçırtmak için de ateşler yakılırmış.

Ayrıca ateş yakılması cadılardan korunmanın ve kötü ruhları korkutup kaçırtmanın etkili bir yolu gibi görülürmüş.

Kış boyunca kapalı kalan sığırlar çayırlarda sere serpe yatmaları ve meralarda serbestçe otlamaları için ilk defa mayısın ilk günü olan Valborg’un ertesi günü salınır.

Bu nedenle Valborg arifesinde sığırları ve keçileri kurtlardan ve diğer vahşi hayvanlardan uzak tutup korumak için ateş yakmanın iyi olacağına inanılırmış.

Efsaneye göre Valborg (Walpurgis) İngiliz kralının kızı olan bir azizedir. Kardeşiyle birlikte Almanya’ya gelerek orada bir manastır yaptırmış. Ömrünü manastırında ibadetle geçirmiş. 780 yılında ölmüş ve 1 mayıs ta mezara gömülmüş.

Hrıstiyanlığın bu bahar şenliğine tek katkısı kimi kiliselerde bugün bu azize anısına düzenlenen özel Valborg duası (Valborgbön) ayini dışında bu azizenin sadece ismi olmuş.

Vintern rasat ’Kış yıkıldı‘ lirik şarkısı, İsveç doğasına hayranlık ifadesi olarak özellikle bahar şenliği Valborg’da çok söylenen ve çok bilinen meşhur bir ’doğa güzellemesi’ bir çeşit bizim usül ’koşma’ dır.

Aslında gerçek adı ’Längtan till Landet’ ‘Kır hasreti’ olan on iki dörtlüklü lirik şiiri 1838’de şair ve hekim Herman Sätherbergs yazmış ve yakın dostu bestekar ve saat ustası Otto Linblad 1839 yılında bestelemiş.

Vintern rasat ut bland våra fjällar,

drivans blommor smälta ned och dö.

Himlen ler i vårens ljusa kvällar,

solen kysser liv i skog och sjö.

Snart är sommarn här i purpurvågor,

guldbelagda, azurskiftande

ligga ängarne i dagens lågor,

och i lunden dansa källorne.

Ja, jag kommer! Hälsen, glada vindar,

ut till landet, ut till fåglarne,

att jag älskar dem, till björk och lindar,

sjö och berg, jag vill dem återse,

se dem än som i min barndoms stunder

följa bäckens dans till klarnad sjö,

trastens sång i furuskogens lunder,

vattenfågelns lek kring fjärd och ö.

…… ….

Och med varje maj hans holmar gunga

sina kronor i dess klara våg,

och i varje vår hans fåglar sjunga

lika ömt med lika eldig håg.

Skulle jag, när hela världen svärmar,

sköna vår, blott jag ej le med dig!

Och en snöbäcks sorl, den klippan härmar,

var dock fordom nog att locka mig.

……. ….

Şarkı olarak söylenen İlk iki dörtlüğünü sizler için Türkçeye şöyle çevirdim :

Kış yıkıldı yüksek dağlarımızda,

kar kümeleri çiçekleri eriyip, ölüyor.

Gökyüzü gülümsüyor bahar aydınlığı akşamlarında,

Güneş hayat öpücüğü konduruyor, göllere ve ormanlara.

Birazdan yaz gelecek, mor dalgalı,

altın yaldızlı, yanar döner azur mavili

çayırlara yatıp günün alevlerinde

Ve korularda dans ederek parıldayacak.”

…… …..

Ne diyelim ?

Trevlig Valborg ! Glad valborg !

İsveçlilerin Valborg’ları kutlu olsun !

TANER YILDIZ

İlk iki dörtlüğün Türkçesi: Taner Yıldız

Her hakkı saklı

Bir Cevap Yazın